فرهنگ و هنر

نگاهی به ترجمه‌های فارسی متون کهن ارمنی (بخش نخست)

نگاهی به ترجمه‌های فارسی متون کهن ارمنی       (بخش نخست)

گارون سارکسیان   ارمنیان در طول زندگی چندهزارساله‌ی خود ارزش‌های فرهنگی بسیاری پدید آورده‌اند که یکی از آن‌ها متون کهن تاریخی است. پس از آفرینش الفبای ارمنی در آغاز سده‌ی پنجم میلادی کتاب‌های تاریخی مهمی نوشته شد که اکنون در علم تاریخ از ارجی فراوان و جایگاهی بلند برخوردارند. این کتاب‌ها به‌خصوص برای روشنگری تاریخ ایران و مشترکات ایرانیان و ارمنیان بسیار ارزشمند هستند. استاد سعید نفیسی در مقاله‌ای در سال ۱۳۰۹ خورشیدی درباره‌ی اهمیت منابع ارمنی می‌نویسد: «چون ملت ارمنی از اواسط سلطنت اشکانیان در مدت نزدیک به هزار و پانصد سال همواره کتب تاریخ تألیف کرده و چون همواره حوادث ارمنستان با وقایع ایران پیوستگی بسیار داشته است می‏توان از کتب مورخین ارمنی برای تحقیقات این مدت مدید بهره‏مند شد. عده‏ی این کتب بسیار است و برای هر یک از آن‏ها مقاله‏ای باید» .  اکنون نزدیک به نود سال از انتشار آن مقاله گذشته است اما هنوز تعداد اندکی از آن منابع سترگ تاریخی به زبان فارسی ترجمه شده است. هنوز حوزه‌ی ترجمه‌ی متون کهن ارمنی به فارسی چندان پیشرفتی به ثبت نرسانده است و تعداد ترجمه‌ها...

Read more »

داستــان های بــازگو نشــده از تـرکیه، یک جزیره ارمنی نشین در بسفر

داستــان های بــازگو نشــده از تـرکیه، یک جزیره ارمنی نشین در بسفر

انتخاب مطلب: واهه آهارونیان ترجمه: آرلن آقاجانی     دلیل زیبایی استانبول جزیره بسفر است، جزیره ای واقع در بین اروپا و آسیا. اما آنچه دلیل زیبایی خود بسفر است، مجموعه ای است از معماری های خاص و خیره کننده در بناها، کاخ ها مساجد و عبادت گاه های آن.  اکثر این بناها در جزیره بسفر توسط یک خانواده ارمنی به نام خانواده بالیان، بنا نهاد شده اند. این نوشتار به توضیح اندک دانسته های موجود از تاریخچه این جزیره و ارتباط آن با ارامنیان، به ویژه خانواده بالیان می پردازد.  نسل از خانواده بالیان ها، در طی قرون هجدهم و نوزدهم، تحت سلطه امپراطوری عثمانی، دست به ساخت بناهای بسیاری از قبیل مساجد، باروها، مدارس و ساختمان های دولتی برای عثمانی ها زدند. در این حین خانواده بالیان در کنار فعالیت های خود برای سلاطین عثمانی، بناهایی بسیاری از قبیل کلیسا و مدرسه برای جامعه ارامنیان در سرتا سر امپراطوری نیز بنا نهاد. اکثر این بناها  در استانبول فعلی و به ویژه در محدوده جزیره بسفر واقع شده اند.    در زمره کارهای درخور توجه خانواده بالیان می...

Read more »

به جای تکرار ترجمه آثار کلاسیک آثار جدید اضافه کنیم

مائده مرتضوی   آراز بارسقیان معتقد است: تعداد زیادی از نویسندگان و نمایش‌نامه نویسان امریکایی هنوز در ایران ناشناخته مانده‌اند و بهتر است به جای تکرار ترجمه آثار کلاسیک، به اضافه کردن آثار جدید فکر کنیم و سعی مان این باشد که درصد این اضافه‌کردن‌ها از تکرار‌کردن‌ها کمتر نباشد.   آراز بارسقیان، نویسنده و مترجم در گفت‌و‌گو با خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) درباره کتاب «پس از کشف رد‌پای پلنگ صورتی» که به تازگی منتشر شده است، گفت: این کتاب جدیدترین کتابی است که از سوی نشر یکشنبه راهی بازار کتاب شده است. بهانه نوشتن این کتاب نامه‌ی انتقادی بود که سال ۱۳۹۳ به محمد چرمشیر نوشتم و واکنش های فراوانی در پی داشت. حاصل پنج سال نقد و گزارش در مورد تئاترهایی که در این بازه زمانی روی صحنه رفته ، در همین کتاب آمده است و حاوی ۲۵ یادداشت، نقدونظر درباره سیستم مدیریت  آموزش  و نقد تئاتر از سال ۹۰ تا ۹۵ و فضای کلی تئاتر در این برهه زمانی است. مجموعه ای مستند که می‌تواند به عنوان کتابی مرجع مورد استفاده قرار بگیرد.  بارسقیان که مدیر نشر یکشنبه...

Read more »

برگزاری نشست خبری گشایش نمایشگاه « ارمنستان و ایران: خاطره یک سرزمین» در موزه ملی ایران

یکشنبه ۲۳ مهرماه نشست خبری نمایشگاه «ارمنستان و ایران: خاطره‌ی یک سرزمین» در تالار سخنرانی موزه‌ی ایران باستان موزه‌ی ملی ایران با حضور آرتاشس تومانیان سفیر جمهوری ارمنستان در ایران، گریگور گریگوریان مدیر موزه‌ی تاریخ ارمنستان، محمدرضا کارگر مدیرکل موزه‌ها و اموال منقول تاریخی- فرهنگی و جبرئیل نوکنده مدیر موزه‌ی ملی ایران و جمعی از خبرنگاران رسانه‌های گروهی، شبکه‌های خبری و جراید برگزار شد.  در این نشست خبری نوکنده، مدیر موزه‌ی ملی ایران، ضمن تشکر از سفیر ارمنستان در ایران و مدیر موزه‌ی تاریخ ارمنستان برای برگزاری این نمایشگاه مشترک گفت: «هم‌زمان با سفر جناب آقای دکتر روحانی رئیس‌جمهور محترم در تاریخ اول دی ماه ۱۳۹۵ به کشور جمهوری ارمنستان، تفاهم‌نامه‌ی بین موزه‌ی ملی ایران و موزه‌ی تاریخ ارمنستان توسط معاون محترم رییس‌جمهور و رییس وقت سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری و وزیر فرهنگ جمهوری ارمنستان به امضا رسید و نمایشگاه حاضر چشم‌اندازی کلی بر بخشی از میراث مشترک دو سرزمین است و آثار باستان‌شناسی از هزاره‌ی چهارم تا سده‌ی اول میلادی به نمایش گذاشته خواهد شد، تعداد ۱۰۳ اثر نمایشگاهی از موزه‌ی تاریخ ارمنستان و ۲۰۰...

Read more »

قلم در دست خوانندگان ما

قلم در دست خوانندگان ما

      ملیکا نادری پانزده ساله هستم. کسی که با عشق به نویسندگی از صفحات ورق‌خورده‌ی هشت سالگی تا کنون زندگی می‌کنم و از دوازده سالگی نوشتن را به طور جدی دنبال کرده‌ام. البته از انشاهای مدرسه‌ای شروع شد تا حالا که به متن‌های کوتاهی می‌رسد با موضوعات اجتماعی؛ از کودکان کار تا افکاری که ذهن‌مان را درگیر کرده‌اند…   واقعاً هم دیوار‌هایش را آن‌قدر آرام چیده‌اند که هیچ کدام صدای فرو ریختن آزادی‌مان را نشنیدیم. هیچ کدام طمع خوشی را نچشیدیم. همین که بگذرد می‌فهمیم که گویا آرزوهایمان در هنگام ساختن دیوار پشت آن ناتوان مانده‌اند و بی‌رمق نشسته‌اند. انگار آمدن به چنین دنیایی زوری است. خیلی‌ها ناامیدند و خیلی‌ها خسته شده‌اند. راستش را بخواهی تنهایی هم بیداد می‌کند. تنها شدن و تنها ماندن شده است قانون زندگانی. تنها رفیق راهت تنهایی است. جالب است چون پابه‌پای تو قدم می‌زند و پابه‌پای تو پیش می‌آید. بهت نزدیک می‌شود و تمام تلاشش را می‌کند تا هم‌رازت شود اما گاهی اوقات فقط دوستت باقی می‌ماند و به جای هم‌راز هم‌دردت می‌شود. وفاداری‌اش بی‌نظیر است و در دوستی کم و...

Read more »

سینما دوستان جهان ساموئل خاچیکیان را کشف می کنند

سینما دوستان جهان ساموئل خاچیکیان را کشف می کنند

یوسف لطیف‌پور   فستیوال فیلم ایل چینما ریتراتو (به معنای سینمای دوباره کشف شده) که سالانه میزبان هزاران سینمادوست، منتقد، مورخ و گردانندگان سینماتک‌ها و آرشیوها از سرتاسر جهان است در دوره سی‌و‌یکم خود مروری بر آثار کارگردان ایرانی-ارمنی، ساموئل خاچیکیان برگزار کرد. این مهم‌ترین فستیوال تاریخ سینما، مرمت فیلم و بزرگداشت اساتید سینما که در شهر بولونیای ایتالیا برگزار می‌شود در همکاری بین سینماتک بولونیا (گرداننده‌ی فستیوال) و فیلمخانه‌ی ملی ایران چهار اثر خاچیکیان را نمایش داد که با استقبال بسیار خوبی روبرو شدند. این فستیوال که به «بهشت سینمادوستان» و «کن سینمای کلاسیک» شهرت دارد چیزی نزدیک به پانصد فیلم را در مدت هشت روز در پنج سینما، یک میدان بزرگ (به صورت مجانی) و محوطه‌ی خود سینماتک (نمایش فیلم‌ها توسط پروژکتور کربنی) نمایش می‌دهد. آثار نمایش داده شده از آثار برادران لومیر تا مستندهایی درباره‌ی سینما از سال ۲۰۱۷ تنوع دارند. بخش‌های دیگر این دوره از فستیوال عبارتند از مرور بر عصر طلایی سینمای مکزیک، درام‌های تاریخی سینمای ژاپن، مرور بر فیلم‌های ویلیام کی هاوارد، مرور بر آثار آگوستو جنینا، نمایش نسخه‌های اصل تکنی‌کالر ملودرام‌های داگلاس سرک،...

Read more »

قابی برای تنهائی

قابی برای تنهائی

 سفر راهی است برای اشنایی با ناشناخته ها ؛ و مسافر داوطلبی است اماده برای گام برداشتن در راه رسیدن به مقصود . هر مسافرت  پنجره ای نو بر روی انسان می گشاید و لذت این اکتشاف انگیزه ای است مجدد برای امادگی قدم گذاشتن در راه مسافرت دیگر . ( قابی برای تنهاِیِی ) داستان سفر ماریا دختر دانشجوی عکاسی اهل ایروان است که برای شرکت در مسابقه عکاسی دانشگاه خود کلیسای تاده مقدس را بعنوان سوژه بر   می گزیند . او با سفر به ایران و منطقه قره کلیسا برای نخستین بار به زیارت کلیسایی  می اید که همواره ارزوی دیدار آنرا داشته است . فیلم داستانی ( قابی برای تنهایی ) نخستین تولید تلویزیونی انجمن دوستی ایران و ارمنستان است که توسط شرکت فیلم سازی مهتا تصویر کار ساخت آن در سال ۹۵ به انجام رسیده و اکنون به مناسبت ایام زیارتی تاده مقدس آماده نمایش گردیده است . محمود ناظری کارگردان این فیلم داستانی ۳۰ دقیقه ای است و ماریا سرکیسیان ایفاگر نقش زندگی خود می باشد . گروه سازنده ( قابی برای تنهایی...

Read more »

خط قرمز

خط قرمز

آندرانیک خچومیان     درباره‌ی دو فیلم اکسیدان و مادر قلب اتمی نظرهای گوناگون و بیشتر در مخالفت با این دو فیلم، در کانال تلگرامی «ماج» مطرح شد و شاید تکرار همان حرف‌ها خارج از حوصله‌ی‌ خواننده باشد و به همین دلیل زیاد به آن نخواهم پرداخت. فیلم مادر قلب اتمی را ندیده‌ام و درباره‌اش اظهارنظر نمی‌کنم. اما با خواندن نظریات دوستان به این نتیجه رسیدم که این فیلم نیز خط قرمزها را محترم نشمرده و بی‌مهابا به ارزش‌های جامعه‌ی ارمنی تاخته است. طبیعی است که همه‌ی جوامع و از جمله جامعه‌ی ارمنی ایران نیز خطوط قرمز خود را دارد. در طول این سال‌ها چند فیلم با چنین رویکردی ساخته شده که متأسفانه چهره‌ی شایسته‌ای از جامعه‌ی ارمنی ارائه نداده است. در شرایطی که در ایران حدود صد استاد ارمنی دانشگاه وجود دارد، صدها پزشک متخصص و هزارها صنعت‌گر نه تنها خوب بلکه استادکارهای درجه یک هستند و دارند زندگی می‌کنند و وظایف ملی میهنی خود را به طور شایسته انجام می‌دهند، چگونه است که هیچ فیلم‌سازی به آنان نمی‌پردازد؟ آیا کم بودند صنعت‌گرهای ارمنی که در خط مقدم...

Read more »

افسانه ی هایگ

افسانه ی هایگ

دکتر قوام الدین رضوی زاده       مقدمه قصه‌ها، افسانه‌ها و داستان‌های فولکلوریک گنجینه‌ی ادبیات کهن و شفاهی ملت‌هاست که سینه‌به‌سینه از پدران به نسل‌های بعد رسیده و بعد‌ها گردآوری، طبقه‌بندی و تحلیل شده است. می‌توان روزگاری را به یاد آورد که هنوز انسان به نخستین و مهم‌ترین اختراع خود یعنی خط دست نیافته بود. در آن هنگام افسانه‌ها در حافظه‌ی زنان و مردان کهنسال می‌زیست و شب که فرا می‌رسید و همه خسته از کار روزانه یا شکار به کلبه‌های خویش بازمی‌گشتند و کنار آتش می‌نشستند و تنها سرگرمی‌شان یادآوری و بازگویی افسانه‌های کهنی بود که از گذشتگان خود شنیده بودند. گاه بر آن چیزی می‌افزودند، گاه طبق نیازهای خود بخش‌هایی از آن را دگرگون می‌ساختند و دوباره بازگو می‌کردند.  پاپیروس‌های کشف‌شده در مصر باستان نشان داد که علاوه بر گزارش روزانه یا فرمان پادشاه، برخی افسانه‌ها نیز ثبت می‌شدند. از جمله داستان دو برادر از کهن‌ترین افسانه‌های بشر است که بر روی پاپیروس ثبت شده است. هرچه ملتی کهنسال‌تر باشد، گنجینه‌ی افسانه‌ها و داستان‌های فولکلوریکش غنی‌تر است. از ملت‌های باستانی آمریکای لاتین یعنی آزتک‌ها، مایا‌ها و...

Read more »

آفتاب گوشه‌ی بالکن را…

آفتاب گوشه‌ی بالکن را…

شامیریان     آفتاب گوشه‌ی بالکن را کجکی روشن کرده است. این وقت روز را بیشتر از هر ساعتی دوست دارم. این‌جا که نشسته‌ام سایه‌های برگ‌های تازه‌ی درخت توت و نرده‌های رنگ‌باخته‌ی دیوار روی من افتاده‌اند. اگر کسی عکسی بگیرد من در زندان خواهم بود، پشت میله‌ها. زیاد فرقی نمی‌کند. این خانه‌ی بزرگ هم سلول زندان من است، بزرگ، راحت، انفرادی که نه، چون با همسرم، با انصافی مثال‌زدنی شریکیم یا تقسیمش کرده‌ایم. زندان‌بان هم نداریم. هر یک از ما هم زندانی است هم زندان‌بان خودش. زندانی در یاد و خاطره‌ها، زندانی گذر عمر و پیری، زندانی تنهایی. مطابق قانون این دنیا ما با چندین و چند ماده متهم بودیم و هستیم. و البته وکیل تسخیری هم نخواستیم. ما خودمان یک‌پا وکیلیم اما دفاعیات ما اثری در دادگاه این زندگی نداشت. ما به حبس ابد محکوم شدیم، اما راستش را بخواهید این درواقع حصر خانگی خودخواسته است. آفتاب کجکی را نمی‌توانم از دست بدهم. نمی‌توانم منتظر همسرم بمانم. این یگ گله آفتاب هم به‌زودی می‌پرد و من تا فردا باید در انتظارش بمانم. ساعت قل و جوش نشده. من...

Read more »