دیاسپورا

آشنایی با دیدگاه‌های مارکار یسایان، نامزد ارمنی حزب عدالت و توسعه در انتخابات اخیر

آشنایی با دیدگاه‌های مارکار یسایان، نامزد ارمنی حزب عدالت و توسعه در انتخابات اخیر

  در شماره گذشته مصاحبه‌هایی با نمایندگان ارمنی‌تبار تازه انتخاب شده پارلمان ترکیه، کارو پایلان (از حزب دموکراتیک خلق‌ها) و سلینا دوقان (از حزب جمهوری خلق) را منتشر کردیم و با دیدگاه‌های آن‌ها کمابیش آشنا شدیم. در این شماره، برای آشنایی با دیدگاه‌های مارکار یِسایان، نامزد عدالت و توسعه در این انتخابات که مانند پایلان و دوقان به نمایندگی مجلس انتخاب شد، یکی از نوشته‌های او را در روزنامه دیلی صاباح ترجمه کرده‌ایم. یسایان ستون‌نویس این روزنامه است و در مقاله‌هایش از سیاست‌های حزب عدالت و توسعه و رهبران آن دفاع می‌کند. نوشته زیر نمونه‌ای است از استدلال‌های او، و هرچند پیش‌بینی‌اش درباره ناکامی حزب دموکراتیک خلق‌ها درست از آب در نیامد و این حزب توانست با پشت سر گذاشتن حدّ نصاب لازم (ده در صد آراء) به پارلمان راه پیدا کند، امّا دلایل او را برای حمایت از حزب عدالت و توسعه آشکار می‌کند. آن جا که یسایان از پروژه ترکیه جدید صحبت می‌کند، مقصودش ترکیه‌ای است که در آن دیدگاه‌های ناسیونالیستی و سکولار کمالیست‌ها غالب نباشد و نظامیان نتوانند هر وقت نتیجه انتخاباتی را نمی‌پسندند کودتا کنند...

Read more »

گفت‌وگو با نمایندگان ارمنی پارلمان ترکیه

گفت‌وگو با نمایندگان ارمنی پارلمان ترکیه

  روبن جانبازیان     کارو پایلانِ ارمنی که روز ۷ ژوئن به نمایندگی پارلمان ترکیه انتخاب شد بر این باور است که موضوع نسل‌کشی ارامنه باید در ترکیه حل شود. او به خبرنگار سایت Ermenihaber.am گفت: «نسل‌کشی ارامنه در این جا اتفاق افتاد و کنار آمدن با واقعیت آن نیز باید همین جا اتفاق بیفتد» و اضافه کرد که دیاسپورا و احزاب ارمنی فعال در آن جا، به طور خاص حزب داشناکسوتیون، باید در ترکیه به مبارزه‌شان ادامه دهند. پایلان ۴۲ ساله درباره نتایج انتخابات، برنامه‌های آینده‌اش به عنوان نماینده مجلس و چشم‌اندازهای عادی‌سازی روابط ارمنستان و ترکیه سخن گفت. او که عضو «حزب دموکراتیک خلق‌ها» (هوادار کُردها) است، به همراه مارکار یسایان نامزد حزب حاکم «عدالت و توسعه» و سِلینا اٌزوزون دوقان نامزد «حزب خلق جمهوری»، نخستین نمایندگان ارمنی‌تبار مجلس قانونگذاری ترکیه بعد از حدود نیم قرن هستند. پایلان درباره ورودش به عرصه سیاست ترکیه گفت که عضویت فعال در جامعه ارامنه ترکیه او را به مشارکت در سیاست برانگیخته است. او گفت: «در ترکیه حتی گفتن این که من ارمنی‌ام یک سخن سیاسی به حساب می‌آید....

Read more »

سه ارمنی در پارلمان ترکیه

سه ارمنی در  پارلمان ترکیه

  روبرت صافاریان     انتخابات مجلس قانونگذاری ترکیه در هفتم ژوئن انتخابات مهمی در تاریخ این کشور بود. حزب عدالت و توسعه با به دست آوردن بیش از چهل در صد آرای شهروندان این کشور کماکان مهم‌ترین حزب این کشور باقی ماند، حزبی که باید کابینه را تشکیل دهد و زمام امور کشور را به دست گیرد. از این منظر، حزب اسلام‌گرای عدالت و توسعه با رهبران سرشناسش طیب رجب اردوغان (رئیس جمهور کشور)، احمد داووت اُغلو (نخست وزیر کشور) و عبدالله گل (رئیس جمهور سابق که گفته می‌شود سیاستمدار میانه‌روتری است) پیروز انتخابات بود. امّا آرای این حزب نسبت به انتخابات قبلی ریزش قابل ملاحظه‌ای داشت و حزب نتوانست اکثریت مطلق آرا را به دست آورد و برای تشکیل دولت ناچار است با احزاب دیگر ائتلاف کند یا حمایت آن‌ها را جلب کند. علاوه بر این، عدالت و توسعه اکنون نمی‌تواند برنامه خود را برای تغییر قانون اساسی در راستای نظام ریاست جمهوری به جای نظام پارلمانی کنونی پیش ببرد. تحلیلگران این افت محبوبیت را بیش از همه ناشی از سیاست‌ها و رفتار اجتماعی رجب طیب اردوغان...

Read more »

دیاسپورای ارمنی، نه یهودیان!

دیاسپورای ارمنی، نه یهودیان!

    در گشت و گذار در اینترنت برای یافتن مطالب تازه به فارسی درباره ارامنه و ارمنستان، نوشته‌ای در سایت آیراس iras.ir درباره نفوذ یهودیان در ارمنستان و سرمایه‌گذاری‌های عظیم آن‌ها در این کشور نظرم را جلب کرد. غریب بود که یهودی‌ها حضوری این اندازه پررنگ در ارمنستان داشته باشند، چرا که می‌دانستم یهودیان اقلیت بسیار کوچکی در ارمنستان هستند و پیش‌تر مطلبی هم درباره آن‌ها در هویس چاپ کرده بودیم. با جست‌وجوی نام نویسنده ی مطلب، گایان آبراهامیان (که در واقع باید باشد: گایانه آبراهامیان)، اصل مطلب را به زبان‌ انگلیسی در سایت eurasianet.org یافتم و در کمال تعجب متوجه شدم آن چه «یهودیان» ترجمه شده، کلمه diaspora است. مترجم ظاهراً معنی دیاسپورا را که به ارامنه‌ای که خارج از ارمنستان زندگی می‌کنند (و یا ایرانیانی که خارج ار ایران زندگی می‌کنند) اطلاق می‌شود نمی‌دانسته. این کلمه به فارسی گاهی «قوم پراکندگی» ترجمه می‌شود، امّا بیشتر همان لفظ دیاسپورا به کار می‌رود که واژه‌ای یونانی است به معنای پراکندگی. کلمه «اسپیورک» ارمنی هم به همین معناست. در ارمنستان حتی وزارت خانه‌ای به نام دیاسپورا وجود دارد و خانم هرانوش هاکوپیان...

Read more »

شماره ۱۹۱: حرف اوّل

  در صدمین سالگرد قتل عام ارمنیان، سازمان‌ها، انجمن‌ها و رهبران جوامع ارمنی دیاسپورا در کشورهای مختلف دنیا و همین طور حکومت ارمنستان تمام نیروهای خود را بسیج کرده‌اند تا واقعه کشتار ارمنیان در امپراتوری عثمانی در سال‌های جنگ جهانی نخست و ضرورت شناسایی ظلمی را که بر ارامنه رفته است، به جهانیان یادآوری کنند. صدمین سالگرد نسل‌کشی ارامنه در واقع فرصتی است که در آن ارمنیان می‌خواهند با مردم جهان صحبت کنند. ارمنیان ایران نیز دست به کار شده‌اند تا به دیگر ایرانیان بگویند که قتل عام چه بوده و آن‌ها اکنون چه انتظاری از دولت ترکیه دارند. برای نخستین بار این مناسبت فرصتی شده است تا آن‌ها با جامعه بزرگ ایران سخن بگویند و این سخن الزاماً باید به فارسی باشد. به همین سبب، این شماره هویس که صد سال بعد از ۲۴ آوریل ۱۹۱۵ منتشر می‌شود، به زبان فارسی است و امیدواریم به جامعه روشنفکری و تحصیل‌کرده ایرانی کمک کند تا درک روشن‌تری از واقعه یاد شده و خواست‌های امروز ارمنیان پیدا کنند. در شب ۲۴ آوریل ۱۹۱۵ بیش از دویست نفر از روشنفکران، فعالان سیاسی،...

Read more »

جامعه ایرانی از نسل‌کشی چه می‌داند؟

جامعه ایرانی از نسل‌کشی چه می‌داند؟

  بهزاد وفاخواه   جامعه ایرانی درباره نسل‌کشی ارامنه چه می‌داند؟ اصولاً درباره ارامنه چقدر می‌داند؟ جای یک نظرخواهی جدّی و علمی در این زمینه خالی است. پرس‌وجوهای شفاهی امّا به ما می‌گویند که اطلاعات ایرانیان درباره اقلیت‌های کشور بسیار کم و ناقص است. ناگفته نماند که این امر در مورد آحاد اقلیت‌ها هم صدق می‌کند. مثلاً ارامنه که در این نوشته میزان آشنایی پرسش‌شوندگان با یکی از مسائل آن‌ها مورد بررسی قرار گرفته است، خود درباره زرتشتیان یا آسوریان بسیار اندک می‌دانند. گزارشی که می‌خوانید یک گام از پرس‌وجوهای شخصی جلوتر می‌گذارد و یک نظرخواهی کوچک از قشر تحصیل‌کرده و جوان جامعه است. خواندن آن می‌تواند تصویر نسبتاً جامعی از میزان شناخت و نظرات این قشر اجتماعی از درباره قتل عام ارامنه به دست دهد.   رومن پولانسکی. این آخرین حربه من برای قانع کردن افرادی است که هولوکاست را باور ندارند. وقتی می‌شنوند شخصی تا این حد نزدیک و نام‌آشنا از نجات‌یافتگان کشتار یهودیان است، معمولا ساکت می‌شوند. قانع نمی‌شوند، سراغ استراتژی دوم می‌روند که شاید کشتاری بوده، اما در تعداد قربانیان آن اغراق شده است. این...

Read more »

تانر آکچام: ترکیه تلاش می کند از ۲۰۱۵ بی خدشه عبور کند

تانر آکچام: ترکیه تلاش می کند از ۲۰۱۵ بی خدشه عبور کند

  ترجمه: پویا صبوری     • چه چیز شما را به تحقیق بر نسل کشی ارمنیان واداشت؟ آیا آن را بی عدالتی می دانید؟ من به طور اتفاقی شروع به مطالعه ی نسل کشی ارمنیان کردم. ممکن بود اصلا پیش نیاید. اما اگر درست به خاطر بیاورم، انگلس در کتابش به نام Anti–Duhring قصار جالبی را ساخته است به این مضمون که «پدیده های اتفاقی حاصل تعهدات هستند». مورد من یکی از همین اتفاقات بود… من در مؤسسه تحقیقات اجتماعی هامبورگ شروع به تحقیق بر تاریخ شکنجه در ترکیه عثمانی کرده  بودم. چیزهایی را خواندم و آموختم که درباره ی تاریخ ترکیه عثمانی نمی دانستم. یکی از این موارد اعمال شکنجه و قتل علیه ارمنیان در دوران سلطان عبدالحمید بود. سپس، وقتی درباره ی تا سال ۱۹۱۵ در آلمان می خواندم، به یاد دارم که با خود گفتم «من این همه جزئیات را نمی دانم، باید درباره شان بیاموزم…». سپس تصادف دیگری رخ  داد. در ۱۹۹۰ـ۱۹۹۱، مؤسسه ای که در آن کار می کردم پروژه ای در مورد محاکمات نورنبرگ آغاز کرد. مؤسسه به دنبال یک پاسخ ساده بود: «آیا محاکمات نازی ها در نورنبرگ تنها یک مسیر فرعی استثنائی در تاریخ بشری است،...

Read more »

مهاجرت به آمریکا، مهم‌ترین رویداد جامعه ارامنه در سال گذشته

مهاجرت به آمریکا، مهم‌ترین رویداد جامعه ارامنه در سال گذشته

  روبرت صافاریان     رسم است که سالنامه‌های ارمنی ایران در پشت صفحات اصلی تقویم رویدادهای سال گذشته را مرور می‌کنند. امسال سایتِ هایلی نیز مروری بر رویدادهای سال گذشته جامعه ارمنیان ایران داشت. این مرورها روز به روز بیشتر محدود می‌شوند به سالگردها، درگذشت‌ها، بازدیدها، تجلیل‌ها، یادبودها، مراسم‌های سالیانه، … یعنی نه به رویدادهای زنده، بلکه یادآوری رویدادهای گذشته. سال آینده صدمین سالگرد قتل عام ارامنه است و به این مناسبت بزرگداشت‌ها و مراسم متنوعی برگزار می‌شود، آرارات هفتاد ساله شد، از واروژ کریم مسیحی تجلیل به عمل آمد، فلان مسئول گفت که ارامنه نقش مهمی در ایران داشته‌اند، بهمان نماینده گفت که روابط دو کشور دیرینه و تاریخی و دوستانه است، … این‌ها به معنای واقعی کلمه خبر و رویداد نیستند. مهم‌ترین رویداد سال گذشته، که کسی درباره‌اش ننوشت، ادامه مهاجرت ارامنه از ایران بود. مهاجرتی که نه فقط در مقیاس جامعه ارامنه ایران، بلکه برای کلّ جامعه ایران خبر مهمی است. این رویداد آن قدر آشکار و پی‌آمدهایش آن قدر روشن است که نیازی به تشریح و اثبات ندارد. در همین هشت سال فعالیت مجله...

Read more »

ارامنه ی مسلمان شده ترکیه و ما: تأملاتی به بهانه یک کنفرانس سنت‌شکن در استانبول

ارامنه ی مسلمان شده ترکیه و ما: تأملاتی به بهانه یک کنفرانس سنت‌شکن در استانبول

  رافی پطروسیان     در اوائل ماه نوامبر، بنیاد هراند دینک کنفرانسی درباره «ارمنی‌های مسلمان شده» در دانشگاه بوسفوروس استانبول برگزار کرد و یکی دیگر از تابوهای ترکیه را شکست. ارمنی‌های مسلمان‌شده تا کنون واقعیتی پنهان بودند، رازی که بسیاری از آن خبر داشتند، امّا نمی‌شد به صدای بلند درباره‌اش حرف زد، رازی که پشت درهای بسته نجوا و در ادارات امنیتی حکومت به بایگانی سپرده می‌شد. اینک این راز آشکار شده و پا به فضای عمومی جامعه ترکیه گذاشته است. هراند دینک مرحوم از برگزاری چنین کنفرانسی شاد می‌شد. از برگزاری نخستین کنفرانسِ «ارمنی‌های در واپسین سال‌های امپراتوری عثمانی و وقایع سال ۱۹۱۵» در دانشگاه بیلگی استانبول تنها هشت سال می‌گذرد؛ همایشی که در آن مخالفان به شرکت‌کنندگانش فحش دادند و وزیران دولت به آن‌ها برچسبِ «خائنانی که از پشت به ترک‌ها خنجر می‌زنند» را چسباندند. آن کنفرانس هم تابویی را شکسته بود، امّا پیش از آن هم هراند دینک دیگر مردی بود که به خاطر آشکار کردن هویت مشهورترین ارمنی‌های مسلمان شده ترکیه معروف بود، برای فاش کردن هویت ارمنی کسانی چون سابیحا گوکچن، دخترخوانده آتاتورک...

Read more »

دیاسپورا، کتاب، مهاجرت

دیاسپورا، کتاب، مهاجرت

  روبرت صافاریان     حکایت پانصد سالگیِ کتابِ چاپی ارمنی، حکایت بیمار سالخورده ی رو به موتی است که برایش جشن تولد می‌گیرند و بزرگش می‌دارند امّا کسی حاضر نیست او را نگاه دارد و هزینه درمان و مراقبتش را بپردازد. کتاب چاپی، فرزند کتاب دست نویس است و پدرِ کتاب الکترونیکی، و کتاب الکترونیکی فرزند نورسیده‌ای که به سرعت می‌بالد و می‌خواهد پدر را به کل از میدان به در کند. هم اکنون که این‌ها را می‌نویسم، در گوشه اتاقم دو کارتون کتاب قدیمی ارمنی هست که باید آخر شب بیرون بگذارم تا احتمالاً یکی از این ماشین‌های جمع‌آوری زباله بازیافتی ببرد و از خمیر کردنش چیز به درد بخوری بسازند. این کتاب‌ها پیش از این که از گوشه اتاق من سر دربیاورند مدّت‌ها در انباری پدر یکی از دوستانم جا خوش کرده بودند و دوستم بعد از مرگ پدرش به این گمان که ممکن است این کتاب‌ها به درد آدم عتیقه‌ای مثل من بخورد، آن‌ها را در دو کارتون بزرگ بسته‌بندی کرد و با تقبل هزینه قابل‌توجه کرایه آژانس، برایم آورد. آشکارا دلش نمی‌آمد آن‌ها را دور بریزد....

Read more »