احساسات ضدروسی بار دیگر مردم ارمنستان را به خیابان کشاند

 
ژ.  مناتساکانیان
 
 
در گیومری، دوّمین شهر بزرگ ارمنستان، والری پرمیاکُف، از سربازان پایگاه نظامی ۱۰۲ روسیه در این شهر، وارد خانهای شده و شش عضو خانواده را به قتل رسانده است. پرمیاکف سپس کفشها و اسلحه خود را در خانه جا گذاشته و متواری شده، امّا کمتر از بیستوچهار ساعت بعد در مرز ترکیه به دست نیروهای روس دستگیر شده است. درباره انگیزههای او کسی چیزی نمیداند. در این باره که آیا او از سلامت روانی برخوردار است یا خیر چیزی اعلام نشده است. مردم در ایروان و گیومری به خیابانها آمده و خواهان محاکمه او در ارمنستان و در نظام قضایی این کشور شدهاند، چرا که قتل در خاک ارمنستان انجام گرفته و مقتولین همه شهروندان ارمنستان بودهاند. در هر دو شهر در جاهایی کار به خشونت کشیده است. آتشسوزیهایی به وقوع پیوستهاند و دهها نفر دستگیر شدهاند. هیئتی از سوی مقامات شهر گیومری به زندان پایگاه نظامی روسیه رفته و متهم به قتل را در سلولش دیده است. آنها به مردم خشمگین و معترض اطمینان دادهاند که قاتل در پایگاه نظامی شهر است و به روسیه فراری داده نشده است.
گفته میشود که برابر پیمان نظامی روسیه و ارمنستان متهم باید توسط دادگاههای نظامی روسیه محاکمه شود، امّا دادستان به مردم اطمینان داده است که برابر عدالت با او رفتار خواهد شد. این نیز گفتنی است که در سالهای گذشته نمونههای دیگر از بدرفتاری و تبهکاری نیروهای روسی در ارمنستان و بخصوص در شهر گیومری دیده شده که خاطرهشان از حافظه مردم زدوده نشده است.
در این میان یکی از تفسیرهایی که نیروهای «میهنی» روسیه رواج میدهند جالب است. آنها میگویند که تمام این ماجرا کار نیروهای امنیتی آمریکا بوده که پرمیاکف یا همقطارانش را تحریک کردهاند تا مرتکب چنین جنایتی شوند و سپس به بهانه آن نیروهای «فاشیست» ارمنی که متحد غرب هستند به خیابانهای بیایند و علیه روسیه و دولت ارمنستان که متحد استراتژیک روسیه است «انقلاب رنگی» بکنند.
فارغ از وجه ابلهانه این تئوری توطئه که بیکفایتی و ستم نیروهای خودی را میخواهند به عوامل خارجی نسبت دهد، نفس طرح این نگاه حکایت از این میکند که روسها نگران دگرگونی افکار عمومی مردم ارمنستان به زیان خود هستند، اما به جای این که تلاش کنند دلایل این تغییر را بفهمند و از آن جلوگیری کنند، آن را به دسیسههای دشمن خارجی نسبت میدهند.
واقعیت این است که روابط ارمنستان و ارامنه با روسیه روابطی دیرینه و استراتژیک و در مجموع دوستانه بوده است. تاریخ جنبشهای آزادیبخش ارمنی تاریخ مبارزه برای پیوستن به امپراتوری روسیه بوده است. روشنفکران انقلابی ارمنی اساساً از انقلابیون روس الهام گرفتهاند و فرهنگ ارمنی دست کم در دو سده گذشته به شدّت از فرهنگ روسی متاثر بوده است. مدرنیسم اساساً از راه روسیه به ارامنه رسیده است. بعد در طول سالیان حکومت شوروی ارمنستان جزئی از امپراتوری بزرگ اتحاد جماهیر شوروی بوده و ارمنستان امروز در این دوران ساخته شده است. از جمله ایروان به شکلی که امروز میبینیم در دوره حکومت شوروی بنا شده است. فرهنگ عامه و زبان ارمنی نیز در این سالها و حتی سالهای بعد از استقلال به شدّت از تحولات فرهنگی روسیه متاثر شده است. حالا با این هم پیوندهای واقعی که در موارد زیادی پیوندهای فرهنگی و سیاسی سودمند برای دو طرف بوده، اگر احساسات ضدروسی در ارمنستان تقویت شده است، باید دید دلایلش چه بوده است.
رفتار تبخترآمیز روسیه در عصر پوتین مسلماً یکی از این دلایل بوده است. رفتار تحقیرآمیز با مهاجران کارِ ارمنی در روسیه، از سوی دیگر فروش اسلحه به آذربایجان که با ارمنستان در حال جنگ به سر میبرد. اجبار ارمنستان به پیوستن به اتحادیه گمرگی اوراسیا و بالا بردن قیمت گاز، همه اینها دلایلی بوده است که احساسات ضدروسی مردم ارمنستان را برانگیخته است. قتل خانوادهای در گیومری به دست سرباز روسی آخرین رویدادی است که بر این واقعیت اجتماعی گواهی میدهد.
 
 
دوهفته نامه "هویس" شماره 186
۴ بهمن ۱۳۹۳
 

    پاسخ دهید

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *