گفت‌وگو با نمایندگان ارمنی پارلمان ترکیه

 
روبن جانبازیان
 
 
کارو پایلانِ ارمنی که روز ۷ ژوئن به نمایندگی پارلمان ترکیه انتخاب شد بر این باور است که موضوع نسلکشی ارامنه باید در ترکیه حل شود. او به خبرنگار سایت Ermenihaber.am گفت: «نسلکشی ارامنه در این جا اتفاق افتاد و کنار آمدن با واقعیت آن نیز باید همین جا اتفاق بیفتد» و اضافه کرد که دیاسپورا و احزاب ارمنی فعال در آن جا، به طور خاص حزب داشناکسوتیون، باید در ترکیه به مبارزهشان ادامه دهند. پایلان ۴۲ ساله درباره نتایج انتخابات، برنامههای آیندهاش به عنوان نماینده مجلس و چشماندازهای عادیسازی روابط ارمنستان و ترکیه سخن گفت.
او که عضو «حزب دموکراتیک خلقها» (هوادار کُردها) است، به همراه مارکار یسایان نامزد حزب حاکم «عدالت و توسعه» و سِلینا اٌزوزون دوقان نامزد «حزب خلق جمهوری»، نخستین نمایندگان ارمنیتبار مجلس قانونگذاری ترکیه بعد از حدود نیم قرن هستند.
پایلان درباره ورودش به عرصه سیاست ترکیه گفت که عضویت فعال در جامعه ارامنه ترکیه او را به مشارکت در سیاست برانگیخته است. او گفت: «در ترکیه حتی گفتن این که من ارمنیام یک سخن سیاسی به حساب میآید. اگر به مسائل ارامنه و هویت ارمنی خود علاقه داری، خود به خود به سیاست جلب میشوی» او توضیح داد که مشارکتش در جامعه ارامنه ترکیه در سالهای جوانی شروع شد. او شرح داد که وقتی هراند دینک را در خیابان به ضرب گلوله کشتند، او مدیر یک مدرسه ارمنی بود. او میگوید: «قتل هراند یک نقطه عطف بود. این واقعه همه ما را از نظر سیاسی فعال ساخت … به خودم گفتم در این مملکت باید چیزی عوض شود و خود را وقف پیدا کردن کسانی کردم که دینک را کشته بودند. من همچنین میخواستم درباره مشکلاتی که دانشجویان ارمنی در ترکیه داشتند افشاگری کنم. در سال ۲۰۱۱ ما کنگره دموکراتیک خلقها را همراه گروهی از فعالان سیاسی برپا و در سال ۲۰۱۳ حزبمان را تأسیس کردیم».
پایلان گفت او آماده است برای عادیسازی روابط ارمنستان و ترکیه تلاش کند و معتقد است که شناسایی نسلکشی نقش تعیینکنندهای در این موضوع دارد. او گفت: «نسلکشی ارامنه همیشه بر بستر روابط ارمنستان و ترکیه دیده میشود. امّا نسلکشی ارامنه تنها بخشی از روابط ارمنستان و ترکیه است و نه بنیاد آن. امّا به هر رو، تا زمانی که عموم مردم نتوانند با تاریخ گذشته خود روبهرو شوند، امضای پروتکلها نمیتواند معنای واقعی داشته باشد.»
پایلان گفت با پیشنهاد سرژ سرکیسیان در زمینه گشایش مرز ارمنستان و ترکیه بدون هیچ پیششرطی موافق نیست و از احزاب سیاسی ارمنی دعوت کرد نقش فعالتری در عرصه سیاسی ترکیه بازی کنند. او گفت: «من این دیدگاه [دیدگاه سرژ سرکیسیان رئیس جمهور ارمنستان] را قبول ندارم. وقتی بحث نسلکشی است، پیش از هر چیز ترکیه باید گناه خود را بپذیرد و به نفرت نسبت ارمنیها و ارمنستان پایان دهد. من به مبارزات ارمنستان و دیاسپورای ارمنی احترام میگذارم و از همه احزاب سیاسی ارمنی میخواهم، به طور خاص از حزب داشناکسوتیون میخواهم، بیایند و در این جا به مبارزهشان ادامه دهند. هر یک ارمنیای که به ترکیه بیاید تأثیر بزرگی میتواند بگذارد.»
پایلان همچنین تأکید کرد که احساس مسؤولیت جدّی میکند که بر مسائل ارامنه ترکیه روشنایی بیفکند. او افزود: «ما ارامنه ترکیه مسائلی داریم: روبهرو شدن با گذشته، پرونده ناتمام قتلِ هراند دینک و سِواک بالیکچی، شناسایی نسلکشی. به ما خسارت فرهنگی عظیمی وارد شده است که برای آن هم هیچ غرامتی دریافت نکردهایم. من باور ندارم که ما ارمنیها میتوانیم به تنهایی این مسائل را حل کنیم. یکی از اصول حزب ما این است که همراه خلقهای دیگر برای غلبه بر این مشکلات مبارزه کنیم.»
پایلان میگوید حاضر است با دو ارمنی دیگر که در انتخابات هفتم ژوئن وارد پارلمان شدند همکاری کند: «سلینا دوست نزدیک من است و من باور دارم ما میتوانیم به خوبی با هم کار کنیم. مارکار و یسایان و من هم در گذشته دارای ایدئولوژی مشابهی بودیم. ما حتی یک بار با هم بیانیه مشترکی علیه اردوقان دادیم. امّا در سه سال گذشته، گفتار یسایان کاملاً به هواداری از دولت تغییر جهت داده و این چیزی است که من نمیتوانم با آن همراهی کنم. اگر او دوباره شروع به انتقاد از اعمال نادرست دولت کند، من هم با او همکاری خواهم کرد. اگر نه، ارمنیتبار بودن او برایم معنای اندکی خواهد داشت. بسیاری از آدمهای غیرارمنی برای اهداف ما مفیدتر بودهاند تا او. بسیاری از اعضای غیرارمنی حزب دموکراتیک خلقها علاقهشان به آرمانهای ارامنه هزار بار بیش از او بوده است».
حضور در لیست حزب دیگری غیر از «حزب دموکراتیک خلقها» برای پایلان منتفی است. او میگوید: «برابری برای همه برای من مفهوم بسیار مهمی است. درباره دموکراسیای که در دیگر احزاب ترکیه از آن بحث میشود پرسشهای زیادی مطرح است. همه آن حزبها بر افراد متمرکزند. در حزب ما دموکراسی بلااستثنا حاکم است. در حزب خودمان من هرگز به عنوان ارمنی احساس غریبهگی نکردهام.»
در مورد موفقیت «حزب دموکراسی خلقها» در انتخابات اخیر، او معتقد است که این پیروزی قابل پیشبینی بود. میگوید: ضرب المثلی هست با این مضمون که پیش از طلوع، تاریکترین وقت است. حقیقتاً ما در نقطهای بودیم که تاریکترین بود و اکنون سپیده دمیده است.
سلینا اُزوزون دوقان که به تازگی از فهرست حزب جمهوری خلق به نمایندگی پارلمان ترکیه انتخاب شده، در مصاحبه با Ermenihaber.am میگوید که حزبش میخواهد ترکیه با گذشته خود روبهرو شود، امّا نتوانسته از نسلکشی ارمنیها با نام واقعیاش صحبت کند.
«حزب جمهوری خلق میپذیرد که مسائلی درباره گذشته وجود دارند که باید با آنها روبهرو شد. این حزب هم مانند کلّ جامعه مدنی ترکیه در حال دگرگونی است. رهبر حزب ما کمال کیلیچدر اغلو از رویدادهای سال ۱۹۱۵ به عنوان «یک تراژدی بزرگ» سخن گفته. او همین طور گفته است که ما از روبهرو شدن با واقعیت ترسی نداریم. رویدادهای سال ۱۹۱۵ را هرچه میخواهید بنامید، این موضوع دیگری است. حداقلش این است که آن مردم (ارمنیها) دیگر اینجا نیستند. زمانی میلیونها ارمنی در ترکیه زندگی میکردند. امروز فقط حدود پنجاه تا شصت هزار نفر ارمنی در این کشور زندگی میکنند.»
در ماه آوریل کیلیچدراُغلو گفته بود که اظهارات پاپ فرانسیس و پارلمان اروپا در تلقیِ قتل عام ارامنه به عنوان نسلکشی، به آشتی ترکها و ارمنیها کمکی نمیکند و زیر بیانیه مشترکی در محکومیت پارلمان اروپا در این زمینه را امضا کرده بود.
وقتی از دوقان پرسیدند که آیا در حزبش آزادانه خود را ارمنی میخواند یا نه او توضیح داد که آزادی بیان یکی از اصول اساسی حزبشان است. «یک حس اخلاق سیاسی و احترام به آزادی بیان در حزب وجود دارد، بنابراین من میتوانم آزادانه هرچه فکر میکنم درست است بگویم و تا آخر برای اثبات آن استدلال کنم.»
«هیچ کس نباید تردید کند که من ارمنیام» او بعد از ادای این جمله توضیح داد که در ابتدا برخی از همحزبیهایش با نامزدی او مخالف بودند امّا حالا او را پذیرفتهاند.
به گفته دوقان حزب جمهوری خلق آماده است روابطش را با کشورهای همسایه از جمله ارمنستان عادی کند. «چرا باید مرزها بسته باشند و مردم نتوانند با هم داد و ستد کنند؟ فقدان اراده سیاسی بزرگی وجود دارد که مانع نزدیکی دو جامعه ارمنی و ترک است. یک نگاه منفی جدّی هم به ارمنیهای دیاسپورا هست. از این هم باید پرهیز کنیم.» او انتخاب خود به نمایندگی پارلمان را گام مثبتی در راستای این تحولات میبیند. او همچنین افزود که با «گره زدن مسأله بازگشایی مرزها به موضوع قرهباغ» موافق نیست.
دوقان همچنین گفت: «باید از فعالیتهای سازمانهای غیردولتی که روی این موضوع کار میکنند حمایت کنیم تا دو جامعه ارمنی و ترک به تفاهم بهتری برسند و مرزها باز شود.»
از او پرسیده شد که به عنوان یک سیاستمدار زن نقش خود را چگونه میبیند، دوقان جواب داد که حزبش سخت خواهد کوشید که نابرابری جنسی را در ترکیه از میان بردارد. «ما با هر نوع تبعیض و خشونت علیه زنان مبارزه خواهیم کرد.» او معتقد است ترکیه از این منظر در راستای درستی حرکت میکند. «ما در پارلمان آینده از کلّ ۵۵۰ نماینده، ۹۷ نماینده زن خواهیم داشت. هنوز تعداد کم است، امّا این گامی است به جلو».
منبع:gagrule.net 
 
دوهفته نامه "هویس" شماره 196
۲۰ تیر ۱۳۹۴
 

    پاسخ دهید

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *