اکران فیلمی در استانبول ترکیه با موضوع کشتار درسیم

آرمان در استپانیان
 
hooys-farsi-235-2
 
فیلم کودکان وانک (به زبان ترکی Vank’ın Çocukları) محصول سال ۲۰۱۶ از کارگردان ترکیه‌ای، نزهت گوندوغان است که به ماجرای زندگی ارمنیانی می‌پردازد که توانستند به نحوی از قتل‌عام ارمنیان  در خلال سال‌های جنگ جهانی اول و پس از آن در ماجرای قتل‌عام درسیم (Dersim) در سال‌های ۱۹۳۷-۱۹۳۸جان سالم به در ببرند. لازم به ذکر است که اهالی کرد و ترک درسیم (تونجلی فعلی) که بیشتر علوی مذهب هستند، بسیاری از ارمنیان بازمانده از قتل‌عام ارمنیان در سال ۱۹۱۵ را پناه دادند. حدود بیست سال بعد، شورش‌های اهالی درسیم با خشونت شدید توسط آتاتورک سرکوب شد. این فیلم که در سال ۲۰۱۶ میلادی در فهرست فیلم‌های  خارجی جشنواره‌ی بین‌المللی فیلم «زردآلوی طلایی» ایروان قرار گرفت برای نخستین بار در تاریخ ۹ فوریه سال ۲۰۱۷ در سالن بی‌اوغلی استانبول به نمایش عمومی درآمد.
این فیلم که بر اساس مستندات و شواهد تاریخی ساخته شده، داستان خانواده‌ای ارمنی را روایت می‌کند که  اعضای آن پس از ماجرای کشتار درسیم از یکدیگر جدا شده و هر کدام در محیطی با فرهنگ و آداب و رسوم متفاوت مشغول زندگی هستند. داستان از آن‌جا شروع می‌شود که زینب که یک معلم ساکن در شهر ازمیر ترکیه است، ناگهان پی می‌برد که مادرش از ارمنیان ساکنان شهر درسیم بوده که در خلال حوادث سال‌های ۱۹۳۷-۱۹۳۸ درسیم، تحت کفالت خانواده‌ای ترک‌تبار قرار گرفته است. پس از دانستن این ماجرا، زینب اقدام به جمع‌آوری اطلاعاتی در خصوص خویشاوندان مادری‌اش که تا امروز ساکن درسیم هستند، می کند. در جریان این تلاش‌ها برای پیدا کردن اعضای گم‌شده‌ی خانواده‌اش، زینب متوجه می‌شود که در آن منطقه کلیسایی بسیار قدیمی به نام کاراپت مقدس، متعلق به قرن نهم میلادی وجود داشته است. این کلیسا تنها کلیسای بازمانده از قتل‌عام ارمنیان در سال ۱۹۱۵ است که در زمان بمباران درسیم به طور کامل ویران شده و کلیه‌ی ساکنان منطقه کشته شده‌اند. 
در این بین عده‌ی بسیار قلیلی از بازماندگان که عمدتاً شامل کودکان خردسال می‌شوند از منطقه کوچانده شده و خانواده‌های مختلفی در مناطق متفاوت در ترکیه مسئولیت سرپرستی آن‌ها را به عهده می‌گیرند. 
در زبان ارمنی «وانک» یعنی عبادتگاه و کلیسای بزرگ و انتخاب نام فیلم اشاره‌ای به کلیسای کاراپت مقدس دارد.
شایان ذکر است که نزهت گوندوغان خود از اهالی منطقه‌ی درسیم است. وی هدف خود را از ساخت این فیلم به تصویر کشیدن ابعاد مختلف این فاجعه‌ی بزرگ انسانی دانسته است. 
از نظر تاریخی، کشتار درسیم به مجموعه‌ای از کشتارها و تبعیدهای انجام‌شده توسط حکومت ترکیه در استان تونجلی گفته می‌شود که در آن ده هزار نفر از جمعیت علویان ساکن منطقه کشته یا تبعید شدند. 
در حالی که برای سالیان متمادی بسیاری از نهادهای اجتماعی و سیاسی مستقل در داخل و خارج از ترکیه تلاش کرده‌اند که این سلسله از اقدامات دولت ترکیه را در چارچوب اصول و موازین بین‌المللی به عنوان یک قتل‌عام به رسمیت بشناسانند، ولی همه‌ی این کوشش‌ها تا امروز بی‌نتیجه مانده است. با این حال در ۲۳ نوامبر سال ۲۰۱۱، رجب طیب اردوغان نخست وزیر وقت ترکیه از مردم درسیم به خاطر این کشتارهای وحشیانه عذرخواهی کرده و آن را یکی از تراژیک‌ترین صفحات تاریخ ترکیه نامید. اگرچه از نگاه بسیاری از کارشناسان، این حرکت اردوغان یک گام مثبت ارزیابی شد، با این حال جمعی از صاحب‌نظران بر این باورند که این حرکت اردوغان نه یک عمل انسانی برای احقاق حقوق مردم منطقه، بلکه تلاشی سیاسی برای تخریب جایگاه حزب جمهوریخواه خلق، نزدیک‌ترین رقیب حزب عدالت و توسعه بوده است. 
 
 
دوهفته نامه "هویس" شماره ۲۳۵
۷ اسفند ۱۳۹۵
 
 
 

    پاسخ دهید

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *