فرصت های ویژه ی سرمایه گذاری در ایران و ارمنستان

رامین نعمتی
 
hooys-farsi-242-1

 

ارمنستان با ۲۹ هزار و ۷۴۳ کیلومتر مربع مساحت و جمعیتی بیشتر از ۳ میلیون و ۶۰ هزار نفر، در شمال با گرجستان، در غرب با ترکیه، در شرق با آذربایجان و در جنوب با ایران و نخجوان مرز مشترک دارد.
طبق گزارش مؤسسات تحقیقات بین‌المللی، این کشور طی سال گذشته با بهبود شرایط جذب کارآفرینان و سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی رتبه‌ی خود را از۵۰ به ۳۸ رسانده است. ارمنستان اکنون با بهبود موقعیت خود در جدول شرایط مناسب سرمایه‌گذاری در نقاط مختلف جهان در کنار کشورهایی نظیر هلند و بلژیک قرار گرفته است.
سرمایه‌گذاری شرکت‌های خارجی در ارمنستان دارای منافع متقابل است. اکنون شرکت‌های بزرگ مخابرات و ارتباطات و کاوش معدن در این کشورفعالیت دارند که از تسهیلات گمرکی استفاده می‌کنند و در صورت تزریق سرمایه تا۳۰۰ میلیون درام ارمنستان (۷۵۰ دلار آمریکا) می‌توانند از امکانات موقت و تعویق پرداخت مالیات بر ارزش افزوده تا سه سال استفاده کنند. شرکت‌های خارجی می‌توانند در ارمنستان برای کارخانه‌ها و تولیدات خود زمین و مستغلات بخرند و با شرایط مناسب به کارآفرینی بپردازند. ارمنستان از نظر ثبات سیاسی در شرایط مناسب جذب سرمایه‌ی خارجی قرار دارد. دولت ارمنستان دارای قراردادهای ایجاد مناطق آزاد تجاری با اتحادیه‌ی اروپا و جامعه‌ی دول مستقل است و تجار کشور می‌توانند تولیدات خود را بدون عوارض گمرکی به فدراسیون صادر کنند. در کشورهای اروپایی به این صورت امکان صدور کالا به روسیه وجود ندارد. برای بررسی وضعیت تجارت میان ایران و ارمنستان و الزامات بهبود شرایط تجارت بین دو کشور با لئون آهارونیان، رئیس اتاق بازرگانی ایران و ارمنستان، به گفت‌وگو نشستیم. آهارونیان مدیر شرکت مواد غذایی (آندره) و همچنین مدیر تخصصی‌ترین شرکت حمل و نقل با نام «ستی» است. اکنون بیش از۴۰۰ نفر در مجموعه‌ی او به صورت ثابت مشغول به کار هستند. مردی ۸۷ ساله که شاداب و تندرست است و رمز موفقیت خود را کار و صداقت می‌داند. آن‌چه در ادامه می‌خوانید، مشروح این گفت‌وگوست.
 

چرا ارتباط تجاری و همکاری اقتصادی میان ایران و ارمنستان مهم است؟ به نظر شما چه موضوع مهمی در این روابط وجود دارد که باید به آن توجه کرد؟

با گذشت ۲۵ سال از استقلال ارمنستان، وضعیت اقتصادی و تجاری این کشور بهبود چشمگیری یافته است. در حال حاضر وضعیت به گونه‌ای شده که ارمنی‌هایی که در مناطق و کشورهای مختلف کار و فعالیت دارند، پول‌های خود را در ارمنستان سرمایه‌گذاری و خرج می‌کنند. اقتصاد ارمنستان تا اندازه‌ی زیادی به سرمایه‌گذاری و پشتیبانی ارمنیان خارج از این کشور وابسته است زیرا ارامنه در بیش از پنجاه کشور جهان در چارچوب اقلیتی نخبه حضور فعال دارند. ارامنه در کشورهای بزرگی چون فرانسه، کانادا، آمریکا و روسیه حضور دارند و همه برای تقویت کشور کوچک ارمنستان تلاش می‌کنند. 
ارامنه‌ی ایران نیز در ارمنستان حضور فعال دارند و به دلیل فعالیت‌های‌شان بسیار خوش‌نام هستند و این موضوع نقطه قوت جدی برای افزایش صادرات ایران به ارمنستان است. 
نکته‌ی مهم دیگری که وجود دارد این است که ارمنستان دروازه‌ی روسیه است و به ارمنستان نباید به چشم یک بازار کوچک نگریست بلکه می‌توان آن را به عنوان سکوی پرتابی برای ورود به بازار دویست میلیون نفری روسیه در نظر گرفت. در روسیه به اندازه‌ی جمعیت ارمنستان ارمنی زندگی می‌کند که شامل تعداد قابل‌توجهی از تاجران ثروتمند روسیه نیز می‌شود. کشور روسیه مانند یک اقیانوس بزرگ است که تنها هفت یا هشت شهر آن امکانات و سطح زندگی بالا دارند و بقیه‌ی نقاط این کشور مخصوصاً در جنوب دارای پتانسیل بالایی برای نفوذ تجاری است و کلید این نفوذ تجاری نیز ارمنستان است.

 

چه فرصت‌های تجاری در ارمنستان وجود دارد و تجار ایرانی باید به چه نکاتی توجه داشته باشند؟

در ارمنستان کارخانه‌های متعددی وجود دارد که با ارقامی بسیار کم‌تر از ظرفیت اسمی‌شان کار می‌کنند. بنده در گفت‌وگویی که سال قبل از تشریف‌فرمایی آقای جهانگیری به کشور ارمنستان داشتم، به رئیس دفتر ریاست جمهوری در یک جلسه‌ی عمومی عرض کردم که تجار ایرانی می‌توانند از این شرایط به نفع خود بهره ببرند. 
می‌توان تولیدات نیمه‌ساخته را از ایران به ارمنستان برد و در کارخانه‌های آن‌جا تکمیل‌شان کرد و به عنوان تولید ارمنستان به فروش رسانید و در این شرایط نیازی هم به پرداخت حقوق گمرکی نیست. این امر نقش مؤثری در رونق تولیدات استاندارد ایران خواهد داشت. این کار هم برای ایران و هم برای ارمنستان خوب است. سرمایه‌گذاران ایرانی برای انجام چنین تجارتی می‌توانند با صاحبان کارخانه‌ها در ارمنستان شراکت کنند و کارخانه‌های متعددی هم در ارمنستان آمادگی انجام این کار را دارند. آقای جهانگیری نیز همین پیشنهاد را در سفر به ارمنستان ارائه دادند که مورد موافقت سه وزیر آن کشور قرار گرفت اما متؤسفانه اتفاق خاصی تاکنون رخ نداده است.

 

آیا برای اقامت سرمایه‌گذاران ایرانی در ارمنستان مشکلی وجود ندارد؟

اقامت در آن‌جا از سیستم خاصی پیروی می‌کند. اکنون برای سفر به ارمنستان نیازی به ویزا نیست اما چنان‌چه بخواهید سرمایه‌گذاری کنید، این اجازه را ندارید که از همان ابتدا خانواده یا نفرات زیادی را با خود همراه کنید. در ابتدا برای چند نفر اقامت شش ماهه صادر می‌شود و پس از آن این مدت زمان به یک سال افزایش می‌یابد و بعد از طی این زمان است که اجازه‌ی حضور خانواده را به سرمایه‌گذار می‌دهند. 
نکته‌ی دیگری هم که وجود دارد این است که اگرچه از نظر اعتقادات مذهبی تفاوت‌هایی میان ایرانی و ارمنی وجود دارد اما یک ایرانی هیچ گاه در ارمنستان احساس غریبی نمی‌کند. تعداد زیادی از تجار ایرانی به بنده گفته‌اند که در سفر به گرجستان و اوکراین هیچ گاه احساس دوستی و نزدیکی به‌خوبی ارمنستان نبوده است.  

 

حجم تجارت میان ایران و ارمنستان چقدر است؟

صادرات ایران و ارمنستان حدود ۴۰۰ میلیون دلار است و رقم بسیار کم‌تری نیز در حوزه‌های انرژی (نفت و گاز) و انتقال نیرو از این کشور واردات داریم.


سرمایه‌گذاران ارمنی چه فرصت‌هایی برای سرمایه‌گذاری در ایران دارند؟

زمینه‌های زیادی برای سرمایه‌گذاری اتباع ارمنستان در ایران وجود دارد. مواد غذایی از جمله‌ی این موارد است. البته ارمنی‌ها در زمینه‌ی مواد غذایی قبلاً فعالیت چندانی نداشتند اما الان در این زمینه‌ها فعال شده و حتی به محصولات خودشان تعصب هم دارند. مثلاً بستنی به آمریکا صادر می‌کنند، در حالی که برای تجار ایرانی چنین امکانی وجود ندارد.

 

آیا در حال حاضر سرمایه‌گذاران ارمنی در ایران حضور دارند؟

بسیاری از سرمایه‌گذاران ارمنی پیشنهادهایی برای کار در ایران داشته‌اند که در این میان برخی نیز توانسته‌اند کارهایی را در ایران به انجام برسانند بدون این‌که نیازی به معرفی از طرف ما داشته باشند.

 

وضعیت مبادلات بانکی میان دو کشور به چه صورت است؟

مبادلات ضعیفی وجود دارد و در واقع فقط بانک ملت در این زمینه فعال است. قرار گرفتن این بانک در فهرست تحریم‌ها بر ضعیف‌تر شدن مبادلات بانکی تأثیرگذار بود اما ارمنستان در این زمینه و در زمان تحریم‌ها کمک فراوانی به ایران کرده و بانک‌های همکاری بوده‌اند که کمک‌های زیادی به مبادلات کرده‌اند.

 

اگر بخواهیم مصداقی صحبت کنیم، بیشترین کالاهای صادراتی ایران به ارمنستان چه کالاهایی است و چه کالاهایی از ارمنستان به ایران صادر می‌شود؟

در نگاه کلی، صادرات گاز از ایران به ارمنستان و صادرات برق از ارمنستان به ایران عمده‌ی حجم روابط دوجانبه را تشکیل می‌دهد اما امکان توسعه‌ی روابط صادراتی فراهم است، به شرطی که روی مزیت‌های‌مان تمرکز کنیم. از ایران عمدتاً شوینده‌ها و مواد غذایی کنسروی و رب گوجه‌فرنگی و همچنین کالاهای ساختمانی و در رأس آن شیشه، به ارمنستان صادر می‌شود و از ارمنستان هم کالاهایی مثل عطریات به ایران وارد می‌شود، ضمن این‌که ارمنستان تاکنون نمایشگاه‌های مختلفی را در ایران برگزار کرده است.

 

در زمینه‌ی تجارت الماس نیز گویا مبادلات خوبی با ارمنستان وجود دارد؟

در زمان اتحاد جماهیر شوروی در چند کشور کارهای مربوط به تراش الماس رونق گرفت. یکی از آن‌ها ترکمنستان بود که به دلیل این‌که این کار نیاز به اطلاعات فنی خاصی دارد، نتوانستند آن را ادامه دهند، اما در ارمنستان این کار رونق گرفت و هم‌اکنون یکی از درآمدهای مهم ارزی ارمنستان مربوط به تراش الماس است. در حال حاضر مقادیر زیادی الماس خام از رژیم صهیونیستی به ارمنستان ارسال می‌شود و تراش‌خورده بازمی‌گردد. رتبه‌ی اول در داد و ستد الماس به روسیه تعلق دارد و ایران نیز زمانی رتبه‌ی دوم را داشت اما هم‌اکنون رژیم صهیونیستی بازارها را در این زمینه قبضه کرده است. اکثر ارامنه‌ی بلژیک نیز در زمینه‌ی تراش و داد و ستد الماس فعال هستند. تایلند نیز زمانی در این حوزه فعال بود و سنگ‌های متفاوتی را تراش می‌داد. ارمنستان هم‌اکنون علاوه بر سیبری با آفریقا نیز تجارت الماس دارد.

 

اتاق ایران- ارمنستان چه خدماتی را به بازرگانان دو کشور ارائه می‌دهد؟

سیاست اصلی اتاق ایران و ارمنستان ارائه‌ی اطلاعات لازم و همچنین بازاریابی برای کالاها و خدمات ایرانی است و خدمات مختلفی ارائه می‌شود. مثلاً هفته‌ی گذشته از قفقاز شمالی درخواست ماهانه ۵۰۰۰ تن شیر خشک داشتند که من بدون دریافت سود و منفعتی این کار را برایشان تسهیل کردم و انجام دادم که بسیار خوشحال شدند، به طوری که این تجارت در حال شکل‌گیری است یا مثلاً برخی تجار روس برای شهرسازی در هندوستان نیاز به کلینگر سیمان دارند که ما نمونه‌هایی برایشان فرستادیم تا در صورت رضایت، ماهانه ۵۰ هزار تن کلینگر برایشان ارسال کنیم. کارهای از این دست بسیار است.

 

آیا در زمینه‌ی نفت و انرژی و صادرات محصولات پتروشیمی مثل قیر هم فعالیتی دارید؟

صادرات قیر کاهش یافته چون ارمنی‌ها راه‌هایشان را با بتن آرمه می‌سازند و هرگاه که راه‌های بتن آرمه‌ای پایان یابد، صادرات قیر به این کشور مجدداً رونق خواهد یافت.

 

برای بهبود سطح همکاری‌های دو کشور چه درخواست یا توصیه‌ای دارید؟

اولین توصیه و درخواستم کمک به راه‌اندازی مرکز تجاری ایران و ارمنستان است. ما حدود ده درصد از این مرکز را پیش‌خرید کرده‌ایم و هم‌اکنون نیاز داریم که تسهیلاتی در اختیارمان قرار گیرد تا کار را به آخر برسانیم. با افتتاح این مرکز می‌توان زمینه‌ی نفوذ کالاها و خدمات ایرانی به بازار بزرگ روسیه و قفقاز شمالی را محقق کرد. 
در این مرکز کالاهای ایرانی بسیاری می‌تواند توسط تجار ارمنستان به فروش برسد. در ترکمنستان، قرقیزستان یا ازبکستان نمی‌توان به چنین موفقیتی دست یافت اما حساب مردم ارمنستان از مردم دیگر کشورها جداست و ما بیشترین موفقیت را در این کشور می‌توانیم داشته باشیم. 
طی بیست سال گذشته موفق شدیم هفده نمایشگاه را در ارمنستان راه‌اندازی کنیم. امسال نیز قرار است که این کار را ادامه دهیم. می‌خواهیم این موضوع را با آقای خسروتاج که قائم‌مقام وزیر صنعت هستند در میان بگذاریم تا ایشان حمایت کنند و با توجه به این‌که جناب خسروتاج انسان بسیار خوب و هوشمندی هستند، امیدواریم که بتوانیم راه‌اندازی نمایشگاه در ارمنستان را مجدداً به نتیجه برسانیم.

منبع: دنیای سرمایه‌گذاری، 
فروردین و اردیبهشت ۹۶

 

دوهفته نامه "هویس" شماره ۲۴۲
۱۰ تیر ۱۳۹۶
 
 
        

 

    پاسخ دهید

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *