گزارش سفر معلمان و دانش آموزان مدارس ارمنستان به منطقه ی آزاد ارس و تبریز

علیرضا نظیف
 
hooys-farsi-244-2
به همت رایزنی فرهنگی سفارت جمهوری اسلامی ایران در ارمنستان سومین دوره‌ی المپیاد زبان فارسی مدارس کشور ارمنستان با عنوان نکوداشت روز خلیج فارس در مورخ شنبه ۹/۲/۹۶ برگزار شد و پس از رقابت تنگاتنگ برندگان این المپیاد علمی مشخص شدند. تعدادی از برندگان این المپیاد به همراه معلمان و مربیانش با هماهنگی رایزنی فرهنگی سفارت جمهوری اسلامی ایران ، همراهی انجمن دوستی ایران و ارمنستان و میزبانی منطقه آزاد تجاری صنعتی ارس از نهم تا یازدهم مرداد به جمهوری اسلامی ایران سفر و از مناطق دیدنی و گردشگری منطقه آزاد ارس، جلفا و تبریز بازدید کردند. 
آموزش زبان فارسی در کشور ارمنستان یکی از حوزه‌هایی است که در روابط دوجانبه‌ی جمهوری اسلامی ایران و جمهوری ارمنستان به عنوان دو کشور دوست و همسایه جایگاه ویژه‌ای دارد و این زبان در مدارس آن در حال تدریس است و آموزش خواندن و نوشتن و مکالمه‌ی زبان فارسی از کلاس دوم ابتدایی تا کلاس هفتم در حال انجام است و سالانه بیش از ۱۷۰۰ دانش‌آموز در این کلاس‌ها زبان فارسی را می‌آموزند. در سه سال اخیر به همت رایزنی فرهنگی سفارت کشورمان برگزاری المپیاد زبان فارسی به یک رقابت علمی در مدارس ارمنستان تبدیل شده است و دانش‌آموزان سیزده مدرسه در ایروان و شهرهای دیگر (که هرساله بر تعداد آن‌ها نیز افزوده می‌شود) در این رقابت علمی شرکت و برگزیدگان این المپیاد به عنوان تشویق و برای آشنایی بیشتر با توانمندی‌ها، ظرفیت‌ها و مناطق گردشگری و ابنیه‌ی تاریخی آن چند روزی را به جمهوری اسلامی ایران سفر می‌کنند. 
البته چنین فضای علمی در حوزه‌ی ایران‌شناسی و آموزش زبان فارسی در دانشگاه‌های مختلف ارمنستان نیز وجود دارد و سالیانه فارغ‌التحصیلان و دانش‌آموختگان رشته‌ی ایران‌شناسی دانشگاه‌های ارمنستان نیز در جایگاه‌های مختلف دولتی و خصوصی این کشور مشغول به کار می‌شوند و به توسعه‌ی روابط دوجانبه کمک شایانی می‌کنند. 
پس از سخنان دکتر وسکانیان المپیاد با قرعه‌کشی اسامی بین گروه‌های شرکت‌کننده به صورت رسمی آغاز شد و پس از چهار ساعت رقابت تنگاتنگ برندگان این المپیاد علمی مشخص شدند. در این دوره از مسابقات که با حضور هشت  گروه از مدارس ارمنستان شامل مدرسه‌ی ۲۰۰، ۴۳، ۱۳۶ و ۱۰۰ ایروان و مدرسه‌ی کارپی، مدرسه‌ی دوین، آرتاشات و گارنی برگزار شد، مدارس دوین و ۴۳ و ۲۰۰ ایروان به ترتیب حائز رتبه‌های اول تا سوم شدند.
تعدادی از برگزیدگان سومین دوره‌ی المپیاد زبان فارسی به همراه معلمان و مربیانشان از مورخ ۹ لغایت ۱۱ مرداد ماه سال جاری از طریق مرز زمینی عازم جمهوری اسلامی ایران شدند. کارشناسان بخش فرهنگی و گردشگری منطقه‌ی آزاد تجاری صنعتی ارس که میزبانی این گروه را برعهده گرفته بودند عصر دوشنبه ۹/۵/۹۶ در مرز زمینی نوردوز از هیأت مذکور استقبال کردند و هیأت برای شام و استراحت در هتل ارس شهر جلفا راهی این شهر شد. صبح روز سه‌شنبه کودکان و نوجوانان ارمنستانی که برای اولین بار به کشور همسایه سفر می‌کردند پس از صرف صبحانه آماده‌ی گشت و گذار در منطقه‌ی آزاد ارس و بازدید از مناطق دیدنی و گردشگری این شهر شدند. 
روستا و حمام تاریخی کردشت در ساحل جنوبی رودخانه‌ی مرزی ارس و باغات اطراف آن اولین بنای تاریخی بود که هیأت ارمنستانی را شیفته‌ی خود کرد. قدمت این بنا به اواسط دوره‌ی صفویه و زمان سلطنت شاه عباس صفوی برمی‌گردد که در دوره‌ی قاجاریه مرمت شده و از آن به بعد به شکل فعلی باقی مانده است.
آبشار آسیاب خرابه دومین مکان زیبایی بود که هیأت ارمنستانی ساعاتی را در آن محل به تفریح و گردش پرداختند. این آبشار به علت وجود ویرانه‌های یک آسیاب آبی به آسیاب خرابه معروف است. آسیاب ‌خرابه شامل آبشارهای کوچک و بزرگ است که از بالای کوه به سمت پایین آن سرازیر می‌شود. آب این آبشارها از چشمه‌های متعدد موجود در بالای آسیاب که از کوه کیامکی سرچشمه می‌گیرد، تأمین می‌شود. 
سطح دیواره‌های آبشار از خزه‌ها و سایر گیاهان آبزی پوشیده شده است به طوری که منظره‌ای زیبا و  چشم‌اندازی دلپذیر به وجود آورده‌اند و در سمت راست دره آبشارهای فراوانی به وجود آمده است. دانش‌آموزان ارمنستانی که هنوز گویی در حال و هوای جشن آب پاشان (وارداوار) هفته‌ی گذشته بودند (۱ مرداد ، ۲۳ جولای) در هوای گرم منطقه‌ی ارس وقتی به صخره‌های سرسبز در دره‌ی آسیاب خرابه رسیدند و آبشارهای فراوان آن را دیدند هوس خیس شدن کردند و ساعاتی را در این منطقه‌ی خوش‌آب‌وهوا و خنک به بازی و تفریح گذراندند. 
چلوکباب ایرانی بعد از یک نیم روز گردش و تفریح و سپس ساعتی استراحت بعدازظهر در هتل برای بچه‌ها کافی بود تا عصری دلپذیر برای گردش در کلیساهای تاریخی منطقه‌ی آزاد ارس فراهم شود. کلیسای سنت استپانوس و کلیسای چوپان دو اثر بی‌بدیل ایرانی با ثبت جهانی یونسکویی طی سال‌های اخیر در تعطیلات نوروزی و تابستانی با جذب بیشترین گردشگر و بالاترین تعداد بازدیدکننده در میان آثار تاریخی و گردشگری استان آذربایجان شرقی عصر روز سه‌شنبه ۱۰/۵/۹۶ مورد بازدید معلمان و دانش‌آموزان ارمنستانی قرار گرفت و این علاقه‌مندان زبان و ادب فارسی از نزدیک با این آثار هنری آشنا شده و توضیحات ارائه شده‌ی کارشناسان همراه را شنیدند که چگونه تمامی اقلیت‌های دینی و قومی در کشور پهناور جمهوری اسلامی ایران در زیر یک پرچم واحد به نام جمهوری اسلامی ایران در کمال صلح و آرامش زندگی می‌کنند. به‌ویژه هم‌وطنان ارمنی که آزادانه در اماکن مقدس متعلق به خودشان به ادای فرایض دینی و مذهبی خود می‌پردازند، در مدارس و مراکز آموزشی و ورزشی مختص خودشان به تحصیل علم و تفریح و ورزش مشغول هستند و همچون دیگر هم‌وطنان مسلمان‌شان در مجلس شورای اسلامی نمایندگان پارلمانی دارند و در دیگر عرصه‌های دولتی و خصوصی نیز مشغول کسب و کار و فعالیت هستند. 
نام این کلیسا برگرفته از استپانوس مقدس است و این شخص یکی از اولین مؤمنانی بوده که به خاطر ایمان راسخ خود به شهادت رسیده است. استپانوس در میان مسیحیان سمبل ایمان راسخ بوده استیفان یا استپاتوس اولین کسی بوده که به واسطه‌ی تعصب و خشم دشمنان سنگ‌سار شده و به شهادت رسیده است و از آن تاریخ به بعد مسیحیان جهان همه ساله در روز مزبور (۲۶دسامبر سال ۳۷ میلادی) مراسمی به نام وی برپا می‌کنند. 
این کلیسا در استان آذربایجان شرقی در هفده کیلومتری غرب شهر جلفا و در فاصله‌ی سه کیلومتری کرانه‌ی جنوبی رودخانه‌ی ارس در محلی به نام قزل وانک (صومعه‌ی سرخ) واقع شده‌ و در ایام تعطیل و فصل‌های گرم سال پذیرای خیل عظیمی از گردشگران داخلی و خارجی است. این کلیسا در سده‌ی نهم میلادی ساخته شده ولی به علت زلزله دچار آسیب‌های جدی شده بود که در دوران صفویه مورد مرمت و بازسازی قرار گرفت. کلیه‌ی محوطه‌ی کلیسا در قلب کوه‌ها و در میان طبیعت سبز منطقه مرزی جلفا قرار گرفته ‌است. 
 
hooys-farsi-244-3کلیسای چوپان کلیسایی کوچک در ساحل رود ارس است که به همت سازمان منطقه‌ی آزاد تجاری صنعتی ارس تعمیر و بازسازی شده و همراه با کلیسای سنت استپانوس در سال ۲۰۰۸ در سازمان جهانی یونسکو ثبت جهانی شده است. کلیسای آندره ورتی مقدس یا کلیسای چوپان متعلق به قرن سیزدهم میلادی است و محل عبادت چوپان‌های ارمنی منطقه‌ی دره شام به شمار می‌رفت و بنا به روایتی به همت دو برادر چوپان بنا شده است. 
اگر نوبت هم باشد نوبت خرید سوغاتی و هدایا بود. دانش‌آموزان ارمنستان مشتاق بودند برای والدین‌شان در اولین سفر خارجی‌شان هدیه بخرند؛ هدیه‌ای که نام و نشانی از ایران و عطر و بوی کشور همسایه را داشته باشد. پس بنا به درخواست بچه‌ها خودروی حامل هیأت روانه‌ی بازار جلفا شد. اولین فروشگاه خرید هم فروشگاه عرضه‌ی شال و روسری بود که بدون استثنا همگی همراه با مربیان‌شان چندین طرح مختلف شال و روسری برای مادر، خواهر و مادربزرگ‌هایشان خریدند. 
بعد هم نوبت به پدرها و بقیه‌ی فامیل رسید! ساعت ۲۲:۳۰ شب بچه‌ها در هتل آپارتمان ارس بودند تا در اتاق‌هایشان استراحت کنند ولی کو گوش شنوا! همگی در گوشه‌ای از لابی هتل با گوشی‌های تلفن همراه‌شان و وای‌فای هتل با شور و شعفی وصف‌ناپذیر در حال مخابره‌ی عکس‌ها و تصاویر خودشان و تعریف از روز زیبا و به‌یادماندنی بودند که در کشور همسایه سپری کردند. 
 

حتماً والدین این دانش‌آموزان ده یازده ساله نیز که با خیالی آسوده و اطمینان‌خاطر فرزندان‌شان را روانه‌ی کشور جمهوری اسلامی ایران کرده بودند با چشمانی که شوق دیدار دلبندشان را داشتند به تصاویر ارسالی نگاه می‌کردند و به صحبت‌های شیرین آن‌ها گوش می‌دادند. 8 صبح روز چهارشنبه ۱۱/۵/۹۶ با این گمان که بچه‌ها خسته از فعالیت روز قبل هنوز در رختخواب‌اند وارد لابی هتل شدیم ولی این بچه‌های شاد و سرحال زودتر از مربیان‌شان آماده‌ی صرف صبحانه بودند تا بعد از خروج از شهر جلفا راهی تبریز مرکز استان آذربایجان شرقی شوند. کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان استان آذربایجان شرقی اولین میزبان هیأت ارمنستانی در شهر تبریز بود. دانش‌آموزان برگزیده‌ی سومین المپیاد زبان فارسی رایزنی فرهنگی سفارت جمهوری اسلامی ایران و هیأت همراه با خوشرویی مورد استقبال دکتر یوسف‌زاده، مدیرکل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان استان آذربایجان شرقی، قرار گرفت. محفل گرم کانون، مربیان دلسوز و مهربان کارگاه‌های مختلف آموزشی و پرورشی این مرکز چنان کودکان و نوجوانان ارمنستانی و معلمان‌شان را شیفته‌ی خود ساخت که ساعت‌ها حضور در این مرکز به‌سرعت سپری شد. 
این دانش‌آموزان ارمنستانی در کارگاه‌های مجزای کاردستی، نقاشی و خمیربازی هنر خود را در خلق آثار هنری همراه با دیگر کودکان تبریزی که در کلاس‌ها حاضر بودند به نمایش گذاشتند. در کارگاه موسیقی با اجازه‌ی استاد موسیقی، سرود رسمی جمهوری اسلامی ایران سر دادند و حاضران در کلاس نیز به احترام این سرود برخاستند و با دانش‌آموزان ارمنستانی یک‌صدا شدند تا پیام صلح و دوستی دو ملت همسایه را به جهانیان برسانند. 
در کارگاه‌های انیمیشن و ستاره‌شناسی با خلاقیت‌های کودکان ایرانی آشنا شدند و بالاخره در کلاس داستان‌سرایی به داستان بسیار زیبای مربی تبریزی گوش فرا دادند که خالق یکتا و خداوند مهربان را چنان ماهرانه در قالب داستانی زیبا ترسیم کرد که از چهره‌ی خندان و کنجکاو هم معلمان و هم دانش‌آموزان ارمنستانی می‌توان به تأثیر شگرف این داستان بر روح و روان‌شان پی برد. 
hooys-farsi-244-4

گرفتن عکس یادگاری و دریافت هدایایی نفیس و ارزشمند کانون و خرید اقلام آموزشی از این مرکز آخرین بخش از حضور هیأت در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان استان آذربایجان شرقی بود. دانش‌آموزان ارمنستانی از حضورشان در این مرکز بسیار خرسند و راضی بودند و اگر محدودیت زمان نبود حداقل سه روز تمام را در این مرکز می‌ماندند و متوجه گذشت زمان نمی‌شدند. نماینده‌ی انجمن دوستی ایران و ارمنستان که هیأت را همراهی می‌کردند پیشنهاد همکاری دوجانبه بین دو ساختار همتا یعنی  کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان جمهوری اسلامی ایران و کتابخانه خنگاپور ارمنستان را ارائه کرد که مورد استقبال مدیرکل کانون قرار گرفت و مقرر شد مکاتبات رسمی صورت پذیرد. زمان به‌سرعت سپری می‌شد و وقت آن فرارسیده بود تا تبریز پایتخت گردشگری کشورهای اسلامی در سال ۲۰۱۸ هرچند کوتاه مورد بازدید این هیأت نیز قرار گیرد. بخشی از بازار تاریخی تبریز، عابرگذر تربیت (بخشی از جاده‌ی ابریشم)، منطقه‌ی تفریحی و توریستی ائل‌گلی، عمارت و استخر ائل‌گلی از جمله مراکز و ابنیه‌ای بود که مورد بازدید و توجه هیأت ارمنستانی قرار گرفت. 
و کم‌کم زمان بازگشت فرامی‌رسید. رضایت از سفر، خشنودی از همراهی دلسوزانه‌ی کارشناسان همراه و ناراحتی از این‌که زمان سفر اندک بود، در چهره‌ی تک‌تک دانش‌آموزان و مربیان همراه قابل‌مشاهده بود. تنها قول و وعده‌ای که از دانش‌آموزان گرفته شد تا در طول سال تحصیلی آینده نیز با تلاشی مضاعف و اراده‌ای قوی‌تر به آموزش زبان فارسی به عنوان زبان دوم در مدارس‌شان بپردازند تا مجدداً با برنده شدن در المپیاد سال آینده فرصت سفر مجدد به جمهوری اسلامی ایران را بیابند، انگیزه‌ای شد تا عصر روز چهارشنبه به شهر جلفا بازگردند و پس از استراحتی کوتاه در هتل، صرف شام و جمع کردن وسایل‌شان آماده‌ی سوار شدن به اتوبوسی باشند که از تهران راهی ایروان است و قرار است این مسافران خردسال را صحیح و سلامت به آغوش خانواده‌هایشان بازگرداند. 
مسافرین آن سوی ارس صبح روز پنج‌شنبه در مسیر بازگشت به ایروان، خانواده‌های این کودکان، معلمان و مدیران مدارس اعزامی طی تماس‌های تلفنی مکرر با رایزنی فرهنگی سفارت جمهوری اسلامی ایران و دفتر نمایندگی انجمن دوستی ایران و ارمنستان در ایروان تشکر و قدردانی وافر خود را از مهمان‌نوازی جمهوری اسلامی ایران ابراز داشتند و حتی برخی مادران دانش‌آموزان در حالی که بغض در گلویشان بود در تماس‌های تلفنی چند روز گذشته ابراز داشتند چه کار خوبی کردند که فرزندان‌شان را در اولین تجربه دور از خانه و سفر خارج از کشور به جمهوری اسلامی ایران فرستادند تا چنین تجربیات ارزشمندی کسب کنند و از سفرشان لذت ببرند. آنان تأکید کردند که حتماً سفری خانوادگی به ایران خواهند داشت تا از نزدیک گفته‌های فرزندان‌شان را به چشم ببینند و لذت ببرند. 


۱- عضو هیأت مدیره و رییس نمایندگی شمال غرب انجمن دوستی ایران و ارمنستان

 

hooys-farsi-244-5

دوهفته نامه "هویس" شماره ۲۴۴
۲۱ مرداد ۱۳۹۶

 

 

 

    پاسخ دهید

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *