همه مراقب رعایت حقوق شهروندی باشیم

سعید زارع
 
صدور دستور موقت توقف عضویت آقای سپنتا نیکنام، ایرانی زرتشتی و نماینده‌ی محترم همه‌ی مردم شریف یزد در شورای اسلامی این شهر از سوی شعبه‌ای از دیوان عدالت اداری، نکاتی قابل‌تأمل در خود دارد. نخست باید به این واقعیت اجتماعی توجه داشت که ایران از اقوام، مذاهب، پیروان ادیان توحیدی و طریقه‌های گوناگون تشکیل شده است. همه‌ی این ایرانیان عزیز متعلق به فرهنگ و زبان این سرزمین‌اند که همواره در تاریخ آن نقش‌آفرینی کرده‌اند، به گونه‌ای که ایران بدون این تنوع فرهنگی و گوناگونی قومی بی‌معناست.
بر اساس قانون اساسی جمهوری اسلامی همه‌ی ایرانیان از هر قوم، دین و مذهبی محترم و عزیز هستند و رعایت حقوق انسانی و شهروندی آنان لازم و ضروری است. در اصل نهم تأکید شده است: «هیچ مقامی حق ندارد به نام حفظ استقلال و تمامیت ارضی کشور، آزادی‌های مشروع را هرچند با وضع قوانین و مقررات سلب کند.» اصل ١٩ نیز درباره‌ی تساوی و برابری همه‌ی ایرانیان می‌گوید: «مردم ایران از هر قوم و قبیله که باشند، از حقوق مساوی برخوردارند و رنگ، نژاد، زبان و مانند این‌ها سبب امتیاز نخواهد بود.» با وجود این، تنها یک اصل از اصول قانون اساسی یعنی اصل ١۴ کافی است تا دریابیم که روح حاکم بر قانون اساسی بیانگر رعایت حقوق شهروندی و انسانی همه‌ی ایرانیان است. در این اصل آمده است: «به حکم آیه‌ی شریفه «لاینـهاکم الله عن الذین لم یقاتلوکم فی الدین و لم‏ یخرجوکم‏ من دیارکم‏ ان تبروهم و تقسطوا الیهم ان‏ الله یحب المقسطین» دولت جمهوری اسلامی ایران و مسلمانان موظف‌اند نسبت به افراد غیرمسلمان با اخلاق حسنه و قسط و عدل اسلامی عمل نمایند و حقوق انسانی آنان را رعایت کنند»
باور و اندیشه‌ی بنیان‌گذار راحل انقلاب، امام خمینی نیز بر مبنای رعایت حقوق همه‌ی شهروندان استوار بوده است: «تمام اقلیت‌های مذهبی در ایران برای اجرای آداب دینی و اجتماعی خود آزادند و حکومت اسلامی خود را موظف می‌داند تا از حقوق و امنیت آنان دفاع کند و آنان هم مثل سایر مردم مسلمان ایران، ایرانی و محترم هستند» (صحیفه‌ی امام، جلد چهار، ص ۶۴).
در فرهنگ ایرانیان نیز همواره مدارا، همبستگی، همزیستی مسالمت‌آمیز، انسان‌دوستی، مهرورزی و محبت به هم‌میهن و همنوع یک اصل اساسی و خشونت، واگرایی، برتری‌جویی، اهانت و تحقیر دیگری، تبعیض و نامهربانی در پیشینه‌ی تاریخی ایرانیان ناپسند و منفور بوده است.با توجه به این داشته‌ها، ملتی که جهان بشری را به «گفت‌وگوی تمدن‌ها» و «دوری از خشونت و افراط‌گری» دعوت می‌کند، باید در رعایت حقوق شهروندان خویش سرآمد و پیشتاز باشد. ما ایرانیانِ مسلمان ایرانیان پیرو ادیان توحیدی (یهودیان، ارامنه، آشوریان، کلدانیان، زرتشتیان و صابئین مندایی) را به دلایلی چون کرامت ذاتی آنان از جانب خداوند، پیروی از پیامبران بزرگ الهی و ایرانی بودن دوست داریم، حقوق‌شان را پاس می‌داریم و همواره به ارزش‌ها، مناسک و اعتقادات آن‌ها احترام می‌گذاریم. گرچه انسان بودن به تنهایی برای تکریم و رعایت حقوق ‌انسانی و شهروندی کافی است. 
عرف و وجدان هر فرد به برابری و برادری انسان‌ها گواه می‌دهد. در منشور ملل متحد و اعلامیه‌ی جهانی حقوق بشر بر تساوی همه‌ی افراد بشری و برخورداری آنان از حقوق و آزادی‌های اساسی بدون تبعیض از حیث نژاد، جنس، زبان یا مذهب تصریح شده است (ماده‌ی ٧۶ منشور ملل متحد و ماده‌ی ٢ اعلامیه‌ی جهانی حقوق بشر). 
تأکید می‌شود که کم‌توجهی بیش از پیش در این حوزه به همبستگی، انسجام و همدلی اقوام ایرانی لطمه‌ی جبران‌ناپذیری وارد خواهد کرد. همه باید توجه داشته باشیم که اعمال یا سخنان تحریک‌آمیز موجب واگرایی و اختلافات دینی و مذهبی در کشور خواهد شد که نه به صلاح نظام است و نه به صلاح مردم. همه باید هوشیار و آگاه باشیم که هرگز عامل اختلاف و تفرقه نشویم. شایسته است یادی شود از شهید فریبرز موریم (ایرانی کلیمی)، شهید ژوزف شاهینیان (ایرانی از ارامنه‌ی تهران)، شهید وارطان آبراهامیان (ایرانی از ارامنه‌ی اصفهان)، شهید رابرت لازار (ایرانی آشوری)، شهید کیخسرو کیخسروی (ایرانی زرتشتی) و شهید امین جیزان (ایرانی صابئی مندایی). همچنین یادی کنیم از آقای دکتر جهانبخش قهرمانی (جانباز هفتاد درصد دفاع مقدس از جامعه‌ی کلیمیان ایران)، آقای مهرداد آبادیان (جانباز زرتشتی)، آقای شاهین میرزایانس (جانباز ارمنی)، آقای بهرام عباده‌ اهوازی (آزاده از جامعه‌ی صابئین مندایی ایران)، آقای رستم خرمدین (آزاده‌ی زرتشتی) و همچنین یادی کنیم از صدها شهید و ایثارگر دراویش و اهل حق ایران که همه‌ی این عزیزان و صدها شهید و ایثارگر دیگر در پیروزی انقلاب و دفاع مقدس برای حفاظت از ایران عزیز از جان، مال و آبروی خود مایه گذاشتند و از انقلاب و جنگ سربلند بیرون آمدند. این اسامی یادشده تنها نمونه‌ای از صدها شهید، جانباز، آزاده و ایثارگر ایرانی پیرو ادیان توحیدی در دوران دفاع مقدس‌ بود. این ایرانیان سرافراز ایثارگر برای حفظ منافع ملی پای خود را دادند اما هرگز حاضر نشدند پای بیگانه به حریم امنیت ملی و سرزمین مادری‌شان وارد شود. آنان در همه‌ی این دوران در کنار ایران و ایرانیان ثابت‌قدم ماندند اما هرگز قوم، دین، مذهب و طریقه‌ی خود را مطرح نکردند زیرا ایران را جان و جهان خود و خود را متعلق به این فرهنگ و سرزمین می‌دانند. امام خمینی(ره) چه زیبا در این‌باره گفت: «ایران مال همه است و توحید مذهب همه است و ما ملت واحده هستیم» (صحیفه‌ی امام، جلد ١٧، ص ٩٨). 
اعتقاد و باور به این نکته که هیچ کس نسبت به دیگری ایرانی‌تر نیست و همه زیر پرچم و نام ایران به صورت ملتی یکپارچه و همدل در سربلندی این سرزمین شریک و سهیم هستیم، ما را به انسجام ملی رهنمون خواهد کرد که تنها راه حفظ و تقویت امنیت و منافع ملی ایران است. البته لازم است برای حراست از همبستگی ملی، یک قانون فراگیر تصویب شود که هم به لحاظ روش و هم به عنوان یک استراتژی، مانع تفرقه و حافظ انسجام ملی باشد. 
دولت تدبیر و امید برای تحقق حقوق شهروندان و رعایت حقوق انسانی منشور حقوق شهروندی را ارائه کرد که می‌توان از دل آن به قانونی برای حفظ انسجام ملی رسید تا به لحاظ قانونی از هر گونه تحقیر، تبعیض و تفرقه (گفتاری، نوشتاری، عملی یا ساختاری) جلوگیری شود.
 
 
دوهفته نامه "هویس" شماره ۲۴۹
۷ آبان ۱۳۹۶

 

 

 

    پاسخ دهید

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *