آرمنپرس؛ پل ارتباطی ایران و ارمنستان

نویسنده: ا. دیزانی

249-hooys-farsi-2

 

آرام آنانیان، رییس خبرگزاری دولتی آرمن‌پرس، هفته‌ی گذشته مهمان خبرگزاری جمهوری اسلامی بود. وی در این سفر چهار روزه، ضمن دیدار و رایزنی با مقام‌های سیاسی، رسانه‌ای و فرهنگی ایران، از شهر اصفهان نیز بازدید کرد و دیداری هم با رییس شورای خلیفه‌گری اصفهان داشت.
آنانیان در دیدار با سیپان کچجیان، اسقف ارامنه‌ی اصفهان و جنوب ایران، گفت: «من از توجهی که ملت ایران به فرهنگ ارمنی دارد، شگفت‌زده شدم. هر بار که به ایران می‌آیم، به این کشور افتخار می‌کنم و آرزو می‌کنم که کشورهای همسایه نیز از ایران یاد بگیرند.»
در واقع آنانیان حق دارد شگفت‌زده باشد. در منطقه‌ای که بدرفتاری با اقلیت‌های قومی از جمله ارامنه سابقه‌ای تاریخی دارد، ایران را باید جزیره‌ی هم‌زیستی دانست. حمله به شخصیت‌های ارمنی و تخریب آثار و بناهای یادبود ارمنی‌ها در ترکیه، جمهوری آذربایجان و حتی گرجستان پدیده‌ای رایج به شمار می‌رود. اما در ایران آثار تاریخی ارامنه بخشی از میراث فرهنگی کشور به حساب می‌آید. تا امروز ۴۵۰ کلیسای ارمنی در ایران توسط سازمان میراث فرهنگی مستندسازی شده و اغلب آن‌ها در فهرست میراث فرهنگی قرار گرفته‌اند. یعنی دولتِ ایران خود را موظف دانسته است که از آن‌ها حفاظت کند. همچنین علاوه بر سه کلیسای ارمنیِ ایران که پیشاپیش در فهرست جهانی یونسکو قرار گرفته‌اند، ایران می‌کوشد کلیسای وانک اصفهان را نیز در این فهرست ثبت کند.
تفاوت ایران و برخی کشورهای منطقه در این است که تمدن ارمنی در ایران بخشی از تاریخ و تمدنِ ایران‌زمین شمرده می‌شود. نمایشگاه «ایران و ارمنستان، خاطره‌ی یک سرزمین» که ۲۵ مهرماه در موزه‌ی ملی ایران گشایش یافت و تا سه ماه برپا خواهد بود، نشان‌دهنده نگاهی است که ایرانیان به اشتراکات خود با تاریخ و فرهنگ ارمنی دارند.
نمایشگاه یادشده که آرام آنانیان نیز از آن بازدید کرد، برهه‌ای از تاریخ را روایت می‌کند که پادشاهی اورارتو (آرارات) بر بخش‌های از ایران، ترکیه و ارمنستان امروزی حکومت می‌کرد. این اشتراکِ تاریخی و فرهنگی دست‌کم در ایران آن‌قدر مستحکم بود که تا قرن‌ها بعد نیز ادامه یافت. ماشتوتس مقدس، بنیان‌گذار خط ارمنی، کاتب دربار خسرو چهارم از دودمان اشکانیان ارمنستان بود. نام رستم، پهلوان ایرانی، پانصد سال پیش از شاهنامه در منابع ارمنی درج شده است. سایات نوا، آهنگساز و نوازنده‌ی برجسته‌ی ارمنی هم یکی از همراهان نادرشاه در لشکرکشی به هندوستان بود.
در تاریخ معاصر، هوانس کاراپتیان، شاعر بزرگ قرن بیستم ارمنستان، آن‌چنان به فرهنگ ایرانی علاقه‌مند بود که تخلص شیراز را برگزید و با نام هوانس شیراز شناخته شد. یقیشه چارنس، شاعر و کنشگر مدنی ارمنستان، که عکس او روی اسکناس‌های ارمنی هم دیده می‌شود، در یکی از معروف‌ترین‌ شعرهایش گفته است من از ایران آمده‌ام.
در ایران نیز جبار باغچه‌بان، بنیان‌گذار مدارس ویژه‌ی ناشنوایان ایران که چهره‌ای بسیار محبوب دارد، زاده و پرورش‌یافته‌ی ایروان است. شکل‌گیری و تعالی سینما و موسیقی در تاریخ معاصر ایران مدیون سینماگران و موسیقی‌دانان نام‌آور ارمنی بوده است. ارامنه‌ی ایران همچنین در رشته‌های گوناگون علمی سهم بزرگی داشته‌اند که از آن جمله می‌توان به آلنوش طریان، مادر نجوم ایران، مارتیک درآوانسیان، پدر ارتوپدی فنی ایران و کارو لوکاس اشاره کرد که در سیستم‌های هوشمند و منطق فازی سرآمد دوران خود بود.
همچنین ورزشکاران ملی‌پوش ارمنی در ایران مانند آندرانیک تیموریان، مارکار آقاجانیان و اوشین ساهاکیان آن‌قدر معروف و محبوب هستند که نیازی به معرفی ندارند.
با این وصف آیا ضرورتی وجود دارد که خبرگزاری‌های ایران و ارمنستان برای ایجاد پل ارتباطی میان دو کشور بکوشند؟ واقعیت این است که آن‌چه ایرانیان و ارمنی‌ها از یکدیگر می‌دانند، عمدتاً به تاریخ و تمدن مشترک‌شان محدود می‌شود. امروز رسانه‌های ایران و ارمنستان اخبار کشور طرف مقابل را از رسانه‌های غیرایرانی و غیرارمنستانی دریافت می‌کنند. هیچ رسانه‌ای در جهان نیست که همه‌ی اخبار یک کشور را صددرصد بی‌طرفانه روایت کند. تماشای خبرهای ایران از شبکه‌ی سی‌ان‌ان یا الجزیره سبب می‌شود شما ایران را از زاویه‌ی دید آمریکا یا قطر ببینید. 
نخبگان، بازرگانان و سیاست‌گذارانِ ایرانی و ارمنستانی نیازمند دسترسی به اخبار دست‌اول و بی‌طرفانه از یکدیگر هستند تا بتوانند به‌درستی تصمیم‌گیری کنند. ابراهیم رحیم‌پور، معاون آسیا، اقیانوسیه و مشترک‌المنافع وزارت خارجه ایران در دیدار با آرام آنانیان، به سه مورد از زمینه‌های همکاری میان تهران و ایروان اشاره کرد. دالانِ بازرگانیِ جنوب به شمال که قرار است مسیر عبور کالاها از خلیج فارس به قفقاز، دریای سیاه و اروپا باشد، یکی از این زمینه‌هاست. جمهوری آذربایجان و گرجستان پیشاپیش برای تکمیل این دالان فعالانه مشارکت کرده‌اند. پتانسیلی که ارمنستان می‌تواند در تکمیل این پروژه داشته باشد، بسیار برجسته است و تنها اطلاعات صحیح از دو کشور است که می‌تواند این پتانسیل را بالقوه کند.
زمینه‌ی دیگر همکاری، داد و ستد میان ایران و اتحادیه‌ی اقتصادی اوراسیا است که باز هم اطلاعات صحیح می‌تواند در کیفیت آن نقش داشته باشد.
زمینه‌ی سوم نقشی است که ایران می‌تواند در برقراری صلح در قفقاز ایفا کند. ایران کشوری تأثیرگذار در منطقه است که هم با ارمنستان و هم با جمهوری آذربایجان روابطی دوستانه دارد. تبادل اطلاعات صحیح و دست اول از کشورهای منطقه باعث افزایش حس اعتماد و همکاری و مشارکت در مسیر صلح خواهد شد.
افزون بر این سه مورد، ایران و ارمنستان در حال تکمیل مناطق آزاد بازرگانی در دو سوی رود ارس هستند. فقط اطلاعات دست اول و بی‌واسطه است که می‌تواند به بازرگانان ایرانی و ارمنی کمک کند تصمیم بگیرند که چقدر در این دو منطقه‌ی آزاد حضور یابند و تا چه اندازه در آن‌ها سرمایه‌گذاری کنند.
حتی گردشگری که پس از حذف مانع روادید به یکی از زمینه‌های مشارکت ایران و ارمنستان تبدیل شده است نیز ظرفیت‌های فراوانی دارد که می‌تواند در سایه‌ی تبادل اخبار و اطلاعات دست اول شکوفا شود.
آن‌چه رییس خبرگزاری آرمن‌پرس در سفر چهار روزه‌ی خود به ایران دنبال کرد، در همین راستا بود. خبرگزاری رسمی ارمنستان در جریان این دیدار با خبرگزاری رسمی ایران (ایرنا) تفاهم‌نامه‌ی همکاری‌های حرفه‌ای امضا کرد و قرار است دو طرف به‌زودی دفاتر خبری خود را در تهران و ایروان بگشایند. این دو خبرگزاری باید بتوانند نقش پل ارتباطی میان دو کشور همسایه را ایفا کنند.
 
 
دوهفته نامه "هویس" شماره ۲۴۹
۷ آبان ۱۳۹۶
 
 
 

    پاسخ دهید

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *