گذری برادبیات فرانسه از آغاز تا این روزگار

گذری برادبیات فرانسه از آغاز تا این روزگار

محمد زیار     ادبیات درباری یا دری در سده‌ی دوازدهم میلادی شکل گرفت و به دلیل شرایط ویژه‌ی اجتماعی آن دوران گسترش چشمگیری یافت. مضامین به کار رفته در این ادبیات، کیش دلدادگی و عشق پاک اما ناکام است. سرچشمه‌ی این ادبیات را بی‌شک باید در عهد باستان جست‌وجو کرد. این نگرش برگرفته از مشرق زمین نیز هست. جنگجویان بازگشته از نبردهای چلیپابی، جهان‌گردان و زائران واسطه‌ی این انتقال و رساننده‌ی این تأثیر مشرقی به ادبیات درباری بوده‌اند. افسانه‌های سلتی نیز الهام‌بخش ادیبان درباری بوده و نقش انکارناپذیری در شکل‌گیری آن داشته‌اند. یکی از شاهکارهای ماندگار ادبیات دری که در سرتاسر اروپا نسخه‌های بومی‌ خود را دارد، افسانه تریستان و ایزوت است. این داستان حکایت‌گر ماجرای عشقی کام‌نایافتنی است که با مرگ اندوهبار دو دلداده پایان می‌پذیرد. همانندی‌های بسیاری میان این داستان و قصه‌ی ویس و رامین اثر فخرالدین اسعد گرگانی در ادبیات فارسی به چشم می‌خورد. چهل سال پیش (۱۳۴۶)، استاد محمدعلی اسلامی ندوشن جستاری نغز در این باره انجام داده است و در پی ایشان چند پژوهش دیگر در ایران و کشورهای دیگر انجام پذیرفته که...

Read more »

۵ هنرمند مدرنیست ارمــنی

۵ هنرمند مدرنیست ارمــنی

ترجمه و تنظیم:آرلن آقاجانی   ارمنستان کشوری است با تمدن کهن و باستانی و اولین کشوری که مسیحیت را به عنوان دین رسمی پذیرفته است. بنابراین دور از ذهن نیست که هنرمندان ارمنی ریشه و تفکر مذهبی دارند. نمونه‌های بارزی از این مدعا را می‌توان در نسخ خطی مشهور آن در قرون پنجم تا چهاردهم میلادی، سنگ‌های دکوراتیو منقوش به صلیب (خاچکار) در دوره‌ی قرون وسطی و بنای زیبای کلیسای جامع صلیب مقدس در نزدیکی دریاچه‌ی وان (قرن دهم میلادی) یافت. در حالی که برخی هنرمندان مدرن تحت تأثیر تکنیک‌ها و اندیشه‌های مدرن از کشورهای دیگر بوده‌اند، دیگر هنرمندان به‌شدت تحت تأثیر فرهنگ و سنت دیرین خود هستند.  در ادامه، سایت آرت رادار پنج هنرمند ارمنی را که در صحنه‌ی بین‌المللی صاحب سبک و تأثیرگذارند، معرفی می‌کند.    آرمناک کاراپتیان  کاراپتیان نمایشگاه‌هایی در جمهوری چک، روسیه، آلمان و بلژیک برگزار کرده است. زمینه‌ی اصلی آثار او روابط بین اعضای خانواده است. به زبان دیگر تجربیاتی که اعضای خانواده می‌توانند در جایگاه فرزندان یا والدین داشته باشند. در آثار او رنگ‌ها و فرم‌ها با تواضع و ملایمت خاصی در کنار...

Read more »

جای خالی مدرسه …!

جای خالی مدرسه …!

آرلن آقاجانی   سال ۱۳۷۵ بود که برای اولین بار پا به مدرسه‌ی رستم پسران گذاشتم. هفت سالم بود و هیچ تصوری از مدرسه و معلم و دانش‌آموز نداشتم. اکنون ۲۱ سال از آن زمان می‌گذرد و من ۲۸ سالم است. در همین مجله، شماره‌ی ۲۴۶، مطلبی از سردبیر خواندم که مرا با خود به آن سال‌ها برد. مطلبی راجع به بازگشایی مدارس و این‌که هم‌اکنون چقدر مدارس ارامنه نسبت به سالیان قبل کم‌جمعیت‌تر شده است.  بسیار ناراحت شدم. در فکر فرو رفتم، فکری که خاطرات دوران دبستان را تا جایی که در ذهن مانده بود، یکی پس از دیگری از جلوی چشمانم گذراند. تصمیم خود را گرفته بودم. باید می‌رفتم و سری به مدرسه می‌زدم. پس رفتم.  ایده‌ای به ذهنم رسید. در خانه به دنبال عکس‌هایی گشتم از آن دوران. ایده‌ام آن بود که پس از آن‌که وارد مدرسه شدم، سعی کنم در همان نقطه‌ای که ۲۱ سال قبل کنار دیوار، در جوار کلاس اول، همراه دوستان و مسئولان مدرسه ایستاده بودم، بایستم و عکس دیگری بگیرم. برایم بسیار جالب بود. هیجان را از همان لحظه در دل...

Read more »

آنوش باباجانیان عکاس

آنوش باباجانیان  عکاس

ترجمه و تنظیم: آرلن آقاجانی   بعد از اتمام تحصیلات خود در زمینه‌ی روزنامه‌نگاری از دانشگاه آمریکایی بلغارستان در سال ۲۰۰۶، آنوش باباجانیان کار خود را به عنوان یک عکاس و فعال مستقل تحت قراردادی با بخش خبری بی‌بی‌سی ایروان در کشور ارمنستان آغاز کرد.  بعد از گذشت یک سال از فعالیت خود با بی‌بی‌سی، آنوش کار خود را به عنوان عکاس آزاد با تأکید و تمرکز بر داستان اجتماعی وابسته به زنان، میراث فرهنگی، پروژه‌های مرتبط با ارمنستان- ترکیه، تضاد و پیامدهای موجود در ناگورنو قره‌باغ و زمینه‌های مشابه آغاز کرد. این فعالیت تا این زمان ادامه دارد. در سال ۲۰۱۲، آنوش بنیاد زنان ۴plus را تأسیس کرد که عمده‌ی تمرکز آن قدرت بخشیدن به زنان در ارمنستان با تکیه بر رویکرد عکاسی است. عمده‌ی فعالیت‌های آنوش باباجانیان به برقراری صلح و دوستی میان ارمنستان و ترکیه معطوف شده است. یکی از پروژه‌های طولانی‌مدت او عکاسی از جوانان ارمنی در استانبول ترکیه بود. در این پروژه جوانانی که با تضاد و تناقض‌های هویتی و شخصیتی روبرو بودند در تیررس دوربین او قرار گرفتند. آنوش در حال حاضر مشغول...

Read more »

بعد از یک قرن، پناهندگان ارمنی سوریه به ارمنستان بازمی‌گردند

بعد از یک قرن، پناهندگان ارمنی سوریه به ارمنستان بازمی‌گردند

ترجمه: آرلن آقاجانی     ارمنستان کشوری است کوچک و همگن با تنها سه میلیون نفر جمعیت، بنابراین وقتی هزاران نفر از پناهندگان سوری در کشمکش جنگ و آشوب در سوریه چندین سال پیش به ارمنستان رسیدند، حضور آن‌ها در این کشور غیر قابل انکار بود. بر اساس اظهارات رسمی دولت‌مردان ارمنستان، بیش از ۲۲ هزار سوری پس از شروع درگیری و آشوب در سوریه در سال ۲۰۱۱ میلادی، به کشورهای شوروی سابق بازگشتند. تا سال ۲۰۱۵، آژانس پناهندگان سازمان ملل اعلام کرد که پناهندگان سوری جمعیتی شش نفره به ازای هر هزار نفر در ارمنستان را تشکیل می‌دهند. (۱۸۰۰۰ نفر با توجه به جمعیت کلی ارمنستان) «شما می‌توانید غذاخوری‌ها و رستوران‌های جدیدی ببینید، خدمات جدید در شهر و مردمی که به طرز متفاوتی لباس می‌پوشند» این‌ها اظهارات آنا کامای، یک متصدی هنر ارمنی است. «تغییرات کاملاً مشهود بودند». در حالی که بسیاری از این پناهندگان پیش از این حتی یک بار قدم در خاک ارم نستان نگذاشته بودند، این کشور برای آنان کاملاً ناشناخته و غریب نیست. یک قرن پیش اجداد و نیاکان آن‌ها بعد از اقدامات شنیع...

Read more »

ویلیام سارویان نویسنده، صد و نهمین سالگرد تولد

ویلیام سارویان نویسنده، صد و نهمین سالگرد تولد

ویلیام سارویان، نویسنده‌ی ارمنی‌تبار آمریکایی، متولد شهرستان بیتلیس واقع در ارمنستان غربی (ترکیه‌ی کنونی)، امروز باید ۱۰۹ ساله می‌شد. در سال آینده یکصدودهمین سالگرد نویسنده‌ی بزرگ ارمنی- آمریکایی را در جوامع ادبی جهان با شکوهی خاص جشن خواهیم گرفت. او نویسنده‌ای است که بزرگ‌ترین وجه مشخصه‌ی آثارش، عشق و مهربانی، عشق انسان نسبت به هم‌نوع و مهربانی با همه‌ی ابنای بشر بوده است.  ویلیام سارویان به نوعی سخنگوی ادبیات مهاجران در سرزمینی است که اصولاً شهروند غیرمهاجر ندارد. این دوگانگی عجیب از آن‌جا ناشی می‌شود که آمریکاییان با گذراندن چند سده و فراموش کردن بومیانی که نسل‌شان را ریشه‌کن کردند، خود با حسی بومی به زادبوم خود می‌نگرند. «اگر انگلوساکسون هستی و سفیدی و مسیحی»… اما ویلیام سارویان سفیدی مسیحی است از آستانه‌ی آسیایی سرزمین عثمانی آمده و به‌زودی هم‌وطنانش باید بزرگ‌تر شدن ابعاد آن نسل‌کشی را تجربه کنند که از دهه‌های پایانی قرن نوزدهم در عثمانی آغاز شده است. بله، سارویان ادبیات مهاجرانی را نمایندگی می‌کند که در این سرزمین نوپا محسوب می‌شوند؛ ارمنی‌هایی که درخت انار را با هر مصیبتی به ینگه‌ی دنیا می‌برند، آشوریانی که حتی...

Read more »

نقد تحلیلی نمایش «آرسن»، ردپایی از یک درام انسانی

نقد تحلیلی نمایش «آرسن»، ردپایی از یک درام انسانی

رضا چوبینه   نمایش‌نامه‌ی «آرسن» نوشته‌ی کارینه خودیکیان که نویسنده‌ای نام‌آشنا برای جویندگان عرصه‌ی ادبیات نمایشی ایران است، در این روزها بالاخره با اجرای گروه تئاتری سپنتا راه خود را به صحنه‌های تئاتر شهر باز کرد. در این مجمل می‌کوشیم نگاه تحلیلی مختصری به ساختار اجرایی این گروه تئاتری در این نمایش داشته باشیم.  کارینه خودیکیان، نویسنده‌ی‌ ارمنی زبان، در سال ۱۹۵۷ میلادی به دنیا آمد و اینک به عنوان نویسنده‌ای فعال در عرصه‌ی‌ داستان‌نویسی و نمایش‌نامه‌نویسی در ارمنستان شناخته می‌شود. او در سال‌های گذشته معاون وزیر فرهنگ ارمنستان بوده و نمایش‌نامه‌هایش در ارمنستان، آمریکا، روسیه و اوکراین روی صحنه رفته است.  پیش از این در عرصه‌ی چاپ و نشر به همت آقای آندرانیک خچومیان ترجمه‌هایی از آثار این نویسنده‌ی خوش‌قلم همچون نمایش‌نامه‌های «روز فراموش‌شده‌ی بازی برای همه‌ی دوران» (انتشارات افکار، ۱۳۸۶)، «آرام این‌جا زندگی می‌کند و دروازه‌ها» (انتشارات افراز، ۱۳۸۷) و «بازی دوران و رساله‌ای درباره‌ی دستمال» (انتشارات کوله‌پشتی، ۱۳۹۵) به چاپ رسیده بود.  «آرسن» آخرین اثر معرفی‌شده از خانم خودیکیان در ایران، بُرشی کوتاه از زندگی زن میان‌سالی به نام آنت و نوجوانی به نام آرسن است...

Read more »

کلیسای سنت استپانوس

کلیسای سنت استپانوس

سعید مهریار     دره شام منطقه‌ی دره شام به علت همجواری با رود ارس و موقعیت سوق‌الجیشی و همچنین وجود دره‌های حاصل‌خیز برای کاشت درخت توت و پرورش کرم ابریشم مورد توجه ارامنه‌ی ایران بوده است. این عرصه در کرانه‌ی جنوبی رود ارس و در کرانه‌ی خاوری آق چای (رود سفید) واقع شده است. قریه‌ی واقع در این محور تاریخی- فرهنگی نیز با همین نام دارای فصل‌های سرد زودهنگام، آب و هوای سرد مرطوب، بارش برف و باران به مقدار زیاد و همچنین به علت وجود رود ارس دارای رطوبت جوی بیش از حد است.  با رعایت تمام مسائل اقلیمی مناسب برای محل استقرار روستا و تداوم زندگی در این محل، به خاطر عدم ارتباط و دسترسی و کوچ مردم ارامنه به نقاط دیگر کشور که در قرن گذشته اتفاق افتاد، این روستا خالی از سکنه شد تا این‌که رو به زوال گذاشت و تمام ساکنان این منطقه به شهرهایی چون اصفهان و تبریز و تهران کوچ کردند. شهرها و روستاهای این منطقه به علت وقوع در حد فاصل نوار مرزی بین کشورهای روسیه‌ی تزاری و امپراتوری عثمانی...

Read more »

سینما دوستان جهان ساموئل خاچیکیان را کشف می کنند

سینما دوستان جهان ساموئل خاچیکیان را کشف می کنند

یوسف لطیف‌پور   فستیوال فیلم ایل چینما ریتراتو (به معنای سینمای دوباره کشف شده) که سالانه میزبان هزاران سینمادوست، منتقد، مورخ و گردانندگان سینماتک‌ها و آرشیوها از سرتاسر جهان است در دوره سی‌و‌یکم خود مروری بر آثار کارگردان ایرانی-ارمنی، ساموئل خاچیکیان برگزار کرد. این مهم‌ترین فستیوال تاریخ سینما، مرمت فیلم و بزرگداشت اساتید سینما که در شهر بولونیای ایتالیا برگزار می‌شود در همکاری بین سینماتک بولونیا (گرداننده‌ی فستیوال) و فیلمخانه‌ی ملی ایران چهار اثر خاچیکیان را نمایش داد که با استقبال بسیار خوبی روبرو شدند. این فستیوال که به «بهشت سینمادوستان» و «کن سینمای کلاسیک» شهرت دارد چیزی نزدیک به پانصد فیلم را در مدت هشت روز در پنج سینما، یک میدان بزرگ (به صورت مجانی) و محوطه‌ی خود سینماتک (نمایش فیلم‌ها توسط پروژکتور کربنی) نمایش می‌دهد. آثار نمایش داده شده از آثار برادران لومیر تا مستندهایی درباره‌ی سینما از سال ۲۰۱۷ تنوع دارند. بخش‌های دیگر این دوره از فستیوال عبارتند از مرور بر عصر طلایی سینمای مکزیک، درام‌های تاریخی سینمای ژاپن، مرور بر فیلم‌های ویلیام کی هاوارد، مرور بر آثار آگوستو جنینا، نمایش نسخه‌های اصل تکنی‌کالر ملودرام‌های داگلاس سرک،...

Read more »