بحثی درباره ی مناقشه ی قره باغ

بحثی درباره ی مناقشه ی قره باغ

آرسن نظریان   آیا مناقشه ی قره باغ در چارچوب قواعد و موازین حقوق بین الملل قابل حل است؟ نزدیک به بیست وسه سال است که سازمانهای بین المللی در تلاش اند تا طبق موازین حقوق بین الملل راه حلی برای مناقشه ی قره باغ پیدا کنند. اما دورنمای حل مسأله اکنون، به ویژه پس از جنگ چهار روزه ی آوریل گذشته، از هر زمان دیگری نامشخص تر و غیرمحتمل تر است. علت چیست؟ در این بررسی فقط به جنبه های حقوقی بین المللی و سیاسی این مناقشه در متن منطقه ای آن می پردازیم و نه به علل و زمینه های بروز خود مناقشه. به عبارت دیگر، مسأله ی تداوم مناقشه و دلایل شکست تلاشهای متعدد برای حل آن، موضوع اصلی این بررسی است.  از نظر ما در وضعیت حاضر، مناقشه ی قره باغ در چارچوب فرمالیستی حقوق بین الملل قابل حل نیست. دلیل عمده ی آن فضای عدم اعتماد و سوءظن بسیار شدید میان طرفین مناقشه است که متأثر از رابطه ی هر یک از این کشورها با کشوری در خارج از منطقه ی قفقاز یعنی جمهوری...

Read more »

به یادسروژ استپانیان – مترجم بی همتای آثار چخوف

به یادسروژ استپانیان – مترجم بی همتای آثار چخوف

آلیس خداوردیان   سخن از سروژ استپانیان است، مترجم چیره‌دستی که مدت سی‌وپنج سال دست‌اندرکار ترجمه‌ی آثاری از زبان روسی به فارسی بود. سروژ استپانیان در سال ۱۹۲۹ (۱۳۰۸ شمسی) در شهر باکو متولد شد. پدرش از ارمنیان ارسباران بود که در نوجوانی برای کار به باکو رفت و هم‌زمان با کار درس خواند و پس از طی مراحل تحصیلی به عنوان مهندس عمران از دانشگاه فارغ‌التحصیل شد. مادر سروژ دختر تحصیل‌کرده‌ی یک خانواده‌ی ارمنی از شهر گنجه قفقاز بود که در باکو اقامت گزیده بودند.  بدین‌سان سروژ در باکو و در خانواده‌ای روشنفکر با پدری ایرانی‌الاصل بزرگ شد و تحصیلات ابتدایی خود را در این شهر که در آن سال‌ها تنوع فرهنگی خاصی داشت آغاز کرد و زبان‌های ارمنی، آذری و روسی را  فرا گرفت. ده ساله بود که بنا به دستور دولت شوروی کلیه‌ی اتباع خارجی یا باید تابعیت کامل شوروی را می‌پذیرفتند و یا به کشور خود مراجعت می‌کردند. خانواده‌ی سروژ مراجعت به ایران را انتخاب کرد و در شهر رشت اقامت گزید. سروژ در بدو ورود به ایران، حتی یک جمله‌ی فارسی هم نمی‌دانست ولی...

Read more »

اقلیت های قومی و مذهبی در جمهوری ارمنستان

اقلیت های قومی و مذهبی در جمهوری ارمنستان

     استپانیان   اقلیت های غیر ارمنی حدود سه درصد جمعیت جمهوری ارمنستان را تشکیل می دهند. که از لحاظ شمار به ترتیب عبارتند از کردهای ایزدی، روسها، آشوری ها ،کرد های مسلمان ،یونانیان و سپس اقلیت هایی که شمار هریک از آنها کمتر از هزار نفر است.پس از فروپاشی شوروی، در اثر اوضاع نابسامان اقتصادی وسیاسی درارمنستان و قفقاز ، بخشی از جمعیت ارمنستان (اعم از ارمنی و غیر ارمنی ) به خارج مهاجرت کرده وباعث ایجاد تغییراتی در بافت جمعیتی کشور شده اند. در زمان حکومت شوروی ترک های آذری زبان بزرگترین گروه اقلیت های قومی در ارمنستان بودند و حدود پنج درصد جمعیت ارمنستان را تشکیل می‌دادند. پس از اعلام جدایی ارمنیان قراباغ از آذربایجان و تشدید کشمکش و جنگ بین جمهوری‌های آذربایجان و ارمنستان حدودسیصد هزار نفر ارمنیان باقی مانده در قلمرو جمهوری آذربایجان مجبور به ترک آن سرزمین شدند و متقابلا حدود صدو پنجاه الی دویست هزار نفر ترک های ارمنستان نیز از این کشور خارج شدند. در حال حاضر بیش از نود و هفت درصد جمعیت ارمنستان متشکل از ارمنیان است، در...

Read more »

نمایشگاه آثار پیشگامان ایرانی ارمنی هنر معاصر ایران با عنوان «دیدار»

نمایشگاه آثار پیشگامان ایرانی ارمنی هنر معاصر ایران با عنوان «دیدار»

سیمون آیوازیان    نمایشگاه آثار پیشگامان ایرانی ارمنی هنر معاصر ایران با عنوان «دیدار» از تاریخ ۱۷ دی ماه در گالری مریم واقع در خیابان کریمخان تهران افتتاح شد. این نمایشگاه که به کوشش معاون هنری سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران، شهرام بابایی، مدیر هنرهای تجسمی و امور موزه ها، و آلیس شاهمرادیان، مدیر موزه ی آرداک مانوکیان برگزار میشود، هدفش بنا به یادداشت بهنام کامرانی در متن بیانیه ی نمایشگاه این است که «این آثار بیشتر در معرض دید و فکر قرار گرفته و راه برای پژوهش های آینده هموارتر شود». در این بیانیه همچنین آمده است: «فرهنگ و هنر ارامنه همزیستی پایداری با فرهنگ ایرانی داشته و هنر ارمنی در ایران هم از آن تأثیر پذیرفته، هم بر آن تأثیر گذاشته است.»  در این نمایشگاه آثاری از بزرگانی چون لیلیت تریان (مجسمه ساز، متولد ۱۳۰۹)، سرژ آواکیان (گرافیست و مدرس دانشگاه، متولد ۱۳۱۷)، ادمان آیوازیان (نقاش و عضو جامعه ی سلطنتی نقاشان انگستان، متولد ۱۳۱۱)، سیمون آیوازیان (عکاس، نقاش، معمار و استاد دانشگاه، متولد ۱۳۲۳) و گارنیک درهاکوپیان (نقاش و معمار، متولد ۱۳۲۳) به نمایش درآمده است. این...

Read more »

یادی از هراند دینک، روزنامه‌نگار شهید ارمنی‌تبار ترکیه به مناسبت دهمین سالگرد شهادتش

یادی از هراند دینک، روزنامه‌نگار شهید ارمنی‌تبار ترکیه به مناسبت دهمین سالگرد شهادتش

   آرسن نظریان      29 دی ماه سالگرد ترور یکی از شجاع‌ترین روزنامه‌نگاران عصر ماست. در استانبول و نقاط دیگر ترکیه و نیز خارج از آن، یادواره‌ی او توسط اقوام و ملیت‌های مختلف برگزار می‌شود. نوشته‌ی زیر به همین مناسبت برای خوانندگان فارسی‌زبان تهیه شده است. در تهیه‌ی این نوشته از منابع نوشتاری و شنیداری متعدد به زبان‌های ارمنی، فارسی، انگلیسی (ازجمله منابع ترکی انگلیسی‌زبان) استفاده شده است.        مختصری راجع به زندگی هراند دینک  هراند دینک در سال ۱۹۵۴ در مالاتیا در شرق ترکیه، در خانواده‌ای کم‌درآمد زاده شد. در ۱۹۶۰ خانواده‌اش به علت شرایط نامساعد اقتصادی به استانبول مهاجرت کرد. مدتی بعد به دلیل متارکه‌ی والدینش سه کودک خانواده توسط پدربزرگ‌شان به پرورشگاه متعلق به کلیسای پروتستان ارامنه در گدیگ پاشای استانبول سپرده شدند. دینک در مدارس ارمنی آن شهر تحصیلات ابتدایی و متوسطه را به پایان رساند و در سایه‌ی کوشش و پشتکار به دانشگاه استانبول راه یافت و در دانشکده‌ی علوم به تحصیل جانورشناسی پرداخت.  پس از اتمام دوره‌ی لیسانس در صدد برآمد تحصیلات عالی‌اش را در رشته‌ی فلسفه ادامه دهد اما...

Read more »

آرامستان

آرامستان

از تاریخ ۱۲ تا ۲۶ آذر ماه نمایشگاه انفرادی آرمان استپانیان با عنوان «آرامستان» در نگارخانه‌ی افرند برگزار شد. در این نمایشگاه پانزده عکس از سنگ قبرهای واقع در آرامستان دولاب (در اندازه‌ی ۳۰ در۴۰) به نمایش عموم گذاشته شد   البته لازم به یادآوری است که این عکس‌ها گزیده‌ای از مجموع ۶۸ عکسی است که سال‌ها قبل توسط استپانیان تهیه شده بود و در بسیاری از گالری‌های معروف ایران و جهان به نمایش گذاشته شده است که از آن‌ها می‌توان به گالری سیحون (۲۵ عکس) در سال ۲۰۰۱، گالری راه ابریشم (۲۴ عکس) در سال ۲۰۰۸، موزه‌ی پاریس (۴ عکس) در سال۲۰۰۰ و نمایشگاهی شامل ۳۰ عکس از این مجموعه در کشور لوگزامبورگ اشاره کرد.  در متن معرفی نمایشگاه که از فصلنامه‌ی هاندس «جنگ هنر و ادبیات» گرفته شده، آمده است: «روزی سر مزار پدرم در قبرستان ارامنه، عکس‌هایی که روی سنگ قبرها بودند توجهم را جلب کرد. با خودم فکر کردم، موقعی که این افراد برای رفتن پیش عکاس‌باشی آماده می‌شدند، به چه فکر می‌کردند؟ با چه شور و شوقی لباس‌های خود را پوشیده‌اند؟ زمانی که روبه‌روی...

Read more »

معرفی کتاب – هامو واسیلیان

معرفی کتاب – هامو واسیلیان

هامو واسیلیان، پژوهش‌گر ایرانی- ارمنی از سال‌ها پیش در لس‌آنجلس آمریکا اقامت دارد و از سال ۱۹۷۹ ده‌ها کتاب و تحقیق در خصوص ایرانیان ارمنی منتشر کرده است. اخیراً دو کتاب از آخرین تألیفات ایشان را دریافت کرده‌ایم که در واقع کتاب‌نامه‌های مصوری شامل فهرست کتاب‌های چاپ‌شده به زبان‌های انگلیسی، فارسی و ارمنی هستند. متن اصلی کتاب‌ها به زبان انگلیسی است ولی توضیحات لازم به زبان‌های ارمنی و فارسی به آن افزوده شده و مؤلف کتاب‌های خود را به ارمنیان ایرانی تقدیم کرده است.  مشخصات کلی دو کتاب مذکور به شرح زیر است:   شهرها و روستاهای ارامنه در ایران کتاب شامل توصیف و معرفی ۱۲۳ کتاب منتشرشده درباره‌ی این موضوع و دربرگیرنده‌ی فهرست متنوعی از کتاب‌های چاپ‌شده درباره‌ی نقاط ارمنی‌نشین ایرانی در گذشته و حال از جمله شهرهای جلفای اصفهان، تبریز، اراک و نواحی روستانشینی همچون چهارمحال، فریدن، سلماس و غیره است (این نواحی روستانشین اکنون ساکنان ارمنی ندارند، با این حال اطلاعات مندرج در کتاب‌ها از لحاظ انجام پژوهش‌های تاریخی منابع مفیدی به شمار می‌روند).      کلیسا و مذهب ارمنیان ایران کتاب‌نامه‌ی مصوری است شامل ۱۱۶...

Read more »

عید فرهنگ ارمنی

عید فرهنگ ارمنی

آلیس خداوردیان    همه ساله در ماه اکتبر ارمنیان یک عید بزرگ را گرامی می‌دارند که معروف به«عید فرهنگ ارمنی» است. در واقع نام رسمی آن، «عید مترجمین قدیس» است که برای گرامی‌داشت مترجمین کتاب مقدس مسیحیان به زبان ارمنی اختصاص یافته است. ترجمه‌ی کتاب مقدس سرآغاز یک نهضت عظیم فرهنگی بود که متعاقب ابداع الفبای  ارمنی در قرن پنجم میلادی صورت گرفت. الفبای ارمنی را مسروپ ماشتوتس پس از سال‌ها تحقیق و کوشش با حمایت جدی ساهاک  پارتو( پارتی)، رهبر کلیسای ارمنی، و ورام شاپوه (بهرام شاپور) آخرین پادشاه اشکانی ارمنستان به وجود آورد. حمایت اقشار حاکمه ارمنستان از ایجاد الفبای ارمنی در راستای یک خواست عمومی برای بقای هویت مستقل ارمنیان بوده است. در این زمان حکومت ساسانیان پس از قلع و قمع خاندان اشکانی در ایران در صدد برچیدن حکومت خاندان اشکانی در ارمنستان نیز بود.از سوی دیگر امپراتوری بیزانس  به بهانه‌ی اشتراک دینی ارمنستان و بیزانس در پی بلعیدن کل ارمنستان و مستحیل کردن ارمنیان در بین یونانیان امپراتوری بیزانس بود.در این میان ارمنیان جدأ خواهان حفظ هویت قومی – مذهبی خود بودند. پس از...

Read more »

صدوسی‌امین سالگرد تئاتر در جلفای اصفهان

صدوسی‌امین سالگرد تئاتر در جلفای اصفهان

نیکید میرزایانس     عقاید متفاوتی در مورد اولین اجرای نمایش در جلفای اصفهان بیان شده است. حدود صد سال است که بازیگران و دست‌اندرکاران تئاتر در این مورد اظهارنظر کرده و نوشته‌اند و هر یک در مورد پیشینه‌ی شروع نمایش در جلفا تاریخی را عنوان کرده‌اند. در روزهای ۲۱ و ۲۳ نوامبر سال ۱۹۱۳ میلادی در مدرسه‌ی ملی مرکزی جلفا که سال‌ها تنها مکان اجرای نمایش بوده، مراسم بیست و پنجمین سالگرد تئاتر جلفا به شکل باشکوهی جشن گرفته می‌شود. در این مورد تیگران آبکاریان آموزگار که سال‌ها دبیر انجمن تئاتر نیز بود، کتابی به نام تئاتر ملی ارامنه‌ی جلفا، ۱۹۱۳-۱۸۸۸ آماده و منتشر و به مناسبت این روز به صورت مجانی در بین حضار و تماشاگران پخش می‌کند. در این کتاب شروع تئاتر در جلفای اصفهان را سال ۱۸۸۸ میلادی و اولین نمایش را «انجیر خچو» می‌داند. سال‌ها بعد در سالنامه‌ی ارامنه‌ی ایران، آبکاریان در مقاله‌ی «تئاتر» می‌نویسد: «تئاتر در جلفا در سال ۱۸۸۶ تولد یافته است». در این مورد و بر اساس نوشته‌ی آبکاریان، آرام یرمیان، ادیب و پژوهشگر ارمنی، اولین اجرای نمایش را سال ۱۸۸۸...

Read more »