مذاکرات سه جانبه ارمنستان، آذربایجان، روسیه بر سر قره باغ

در بیانیه مشتركی كه بعد از مذاكره در شهر كازان روسیه منتشر شد، سه رهبر گزارش دادند كه در رفع منازعه گام‌هایی به جلو برداشته شده است اما بر خلاف انتظارات میانجیان بین‌المللی، آن‌ها در رفع تمام اختلافات باقی‌مانده در مورد اصول اولیه‌ی یك توافق مصالحه‌آمیز كه توسط ایالات متحده و روسیه و فرانسه پیشنهاد شده بود، موفق نبودند.

بیانیه كوتاهی كه توسط كرملین منتشر شد می‌گوید سرژ سركیسیان و علی‌اف به یك «تفاهم دوجانبه در مورد تعدادی از موضوعاتی كه رفع آن‌ها می‌تواند به ایجاد شرایطی برای پذیرش اصول اولیه كمك كند» رسیدند. جزئیات این موضوع شرح داده نشده است.

هیچ كدام از رئیس‌جمهورها بعد از مذاكره‌ای كه بیش از سه ساعت طول كشید، بیانیه عمومی بیرون ندادند. وزرای خارجه روسی و ارمنی و اذربایجانی نیز در این ملاقات آن‌ها را همراهی می‌كردند. به نظر می‌رسد حاصل ملاقات سران در كازان برای تلاش‌های صلح‌جویانه قدرت‌های میانجی یك عقب‌نشینی باشد.

هشدار احزاب اپوزیسیون در مورد خیانت به قره‌باغ

دو حزب اصلی اپوزیسیون ارمنستان روز سه‌شنبه به رئیس‌جمهور سرژ سركیسیان در مورد پذیرش راه حل مصالحه‌آمیز برای حل منازعه قره باغ، كه مورد حمایت میانجی‌های بین‌المللی است، هشدار دادند.

حزب داشناكسیون و حزب ژارانگوتیون (میراث) اصول اولیه پیشنهاد صلح قره‌باغ را آبستن اعطای نامتناسب امتیازاتی از سوی ارمنستان به آذربایجان دانستند. آن‌ها با پافشاری اعلام كردند كه این اصول توسط رهبر محلی ارمنی قره‌باغ هم تأیید نشده است.

ژارانگوتیون در بیانیه ویژه‌اش از یك «نقشه‌ی جنایتكارانه» صحبت كرد كه بر علیه ارمنی‌های قره‌باغ در شهر روسی كازان در روز جمعه شكل خواهد گرفت.

در بیانیه نوشته شده: «ما به رئیس‌جمهور ارمنی كه عازم كازان است یادآوری می‌كنیم و هشدار می‌دهیم كه هر جلسه‌ای بدون حضور نمایندگان قانونی جمهوری قره‌باغ برگزار شود یا هر نوشته‌ای كه از این جلسه بیرون آید قانونا باطل است». استپان صافاریان، عضو ارشد ژارانگوتیون، گفته چنان‌چه سركسیسیان رسما اعلام كند كه ایروان اصول اولیه مطرح شده در كازان را پذیرفته است، با اعتراضات خیابانی روبه‌رو خواهد شد. او به بخش ارمنی رادیو آزادی گفت: «اگر جمهوری ارمنستان سندی امضا كند كه در نتیجه‌ی یك روند غیرقانونی، و تحت تهدید آذربایجان به وجود آمده باشد ما تحمل نمی‌كنیم».

بیانیه ژارانگوتیان همچنین هشدار داده است كه «مشاركت رسمی سركیسیان در این توطئه حمل بر كناره‌گیری خودخواسته‌ی او از سرنوشت وطن و وظیفه‌ی كاری‌اش خواهد شد».

هر دو حزب مدعی شدند كه فرمول صلح در حل‌وفصل این منازعه كه اولین بار در مادرید 2007 توسط امریكا، روسیه و فرانسه پیشنهاد شد به صلحی پایدار منتهی نخواهد شد.

واهان هوانیسیان، رهبر پارلمانی داشناكسیون می گوید: «اصول مادرید بیش‌تر دربردارنده‌ی خطر جنگ است تا حفظ وضعیت فعلی». او اعلام نكرد كه آیا حزب او هم كه تا سال 2009 در دولت سركیسیان نماینده داشت آماده‌ی برگزاری تظاهرات ضد حكومتی است یا خیر.

مسؤولین دولت ارمنی و سیاست‌مداران وفادار به سركیسیان می‌گویند رفراندوم می‌تواند باعث شود جامعه بین‌المللی، تجزیه غیررسمی ارمنی‌های قره‌باغ از آذربایجان را به رسمیت بشناسند. ژارانگوتیون و داشناكسیون این بحث را قبول ندارند و می‌گویند دادن امتیازات انحصاریِ منطقه‌ایِ عمده به باكو، فقط امنیت قره‌باغ را به خطر خواهد انداخت.

هرایر كاراپتیان، دیگرعضو بالارتبه داشناكسیون، كه در كمیته‌ی دفاع و امنیت مجلس ارمنستان كرسی دارد گفت: «به نظر من صحبت كردن از تسلیم اراضی پیرامون قره باغ نشانه‌ی ساده‌انگاری‌ست چون تجربه نشان داده است كه طرف آذربایجانی از هر فرصتی برای گسترش امكانات جنگ‌طلبی و خصومت استفاده می‌كند».

كاراپتیان پیش‌بینی كرده بود كه سركیسیان و علی‌اف، رئیس‌جمهور آذربایجان، به امضا كردن هیچ گونه توافق‌نامه عمده‌ای در كازان تمایل ندارند. او به روزنامه‌نگاران گفت: «متأسفم كه این را می‌گویم چون هیچ حزبی حتی ملی‌ترین حزب كه فكر می‌كنم خودم نماینده‌ی آن هستم، خواهان جنگ نیست». كنگره‌ی ملی ارمنی، نیروی اپوزیسیون بانفوذتری كه رئیس آن رئیس‌جمهور پیشین، لئون ترپطروسیان است به بیان نگرانی‌هایی درباره برخی جزئیات پیمان صلح كه تا كنون عمومی شده است پرداخت. اما بر خلاف ژارانگوتیون و داشناكسیون، آن را فورا رد نكرد.

در گفت‌وگویی كه روز سه‌شنبه در یك روزنامه منتشر شد ترپطروسیان اشاره كرد كه طرح صلح كنونی بسیار مشابه طرح توافقی‌ست كه او در طول ماه‌های آخر ریاست جمهوری خود (1991 تا 1998) از آن دفاع می‌كرد. ترپطروسیان به روزنامه موسكوویسكی نُوُستی (Moskovskie  Novosti) گفت: «فقط یك مورد است كه آن را از آن پیش‌نویس متفاوت می‌كند: ایده‌ی برگزاری یك رفراندوم درباره وضعیت قره‌باغ. اما این ایده هیچ پشتوانه‌ای ندارد. آن‌ها درباره پیامدهای قانونی این رفراندوم صحبت نمی‌كنند».

منبع: رادیو آزادی

ترجمه: نسیم نجفی

دوهفته نامه "هويس" شماره 101

8 تیر 1390