سینمای ارمنستان

از بنیان گذاری تا زردآلوی طلایی

هشتمین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم ایروان (زردآلوی طلایی از 10 تا 17 جولای (19 تا 26 تیرماه) برگزار می‌شود. جشنواره زردآلوی طلایی مهم‌ترین رویداد سینمایی منطقه قفقاز و مهم‌ترین رویداد فرهنگی سالانه جمهوری ارمنستان است. وقتی هشت سال پیش زردآلوی طلایی کار خود را شروع کرد، کمتر کسی فکر می‌کرد بتواند هشت سال دوام بیاورد. مهم‌ترین انتقادی که به آن می‌شد این بود که آخر کشوری که در آن سالی یک فیلم بلند هم ساخته نمی‌شود چه نیازی به جشنواره سینمایی دارد؟ بهتر نیست با پولی که صرف برگزاری این جشنواره می‌شود، برای تولید فیلم سرمایه‌گذاری شود؟ امّا گویا مدیران و بنیان گذاران جشنواره می‌دانستند که یک: در روزگار ما از جشنواره گریزی نیست و دو: جشنواره می‌تواند بازار سینما را گرم کند و چون تب فیلم‌بینی بالا گرفت، میل فیلم‌سازی هم در پی‌اش می‌آید.

بخش فارسی این شماره هویس را به مناسبت برگزاری هشتمین دوره زردآلوی طلایی اختصاص داده‌ایم به نگاهی مختصر به سینمای ارمنستان و همین طور آن چه سینمای ارمنی خوانده می‌شود. سینمای ارمنستان پیش تا دهه 1950 تحت سلطه نام هامو بگنازاریان بود که هم بنیان گذار سینمای ارمنستان بود و هم پرکارترین فیلم ساز آن. پس این پرونده نیز باید با نگاهی به کارنامه او شروع ‌شود. بعد اطلاعات مختصری راجع به فیلم سازان و فیلم‌های مشهور سه دهه آخر حیات نظام شوروی در ارمنستان می‌آید.

وقتی صحبت ارامنه و سینما می‌شود، سخن ناگزیر به نقش ارامنه در دیگر کشورهای دنیا می‌کشد. معرفی چهار چهره ارمنی مشهور سینمای دنیا ــ مامولیان، ورنوی، اگویان و آزناوور ــ بخش دیگری از این مجموعه نوشته‌هاست و گفت‌وگویی درباره نقش ارامنه در سینمای ایران، بخش پایانی آن.

روبرت صافاریان

دوهفته نامه "هويس" شماره 102

22 تیر 1390