مجله فوربز: اقتصاد ارمنستان؛ دومین در میان بدترین اقتصادهای جهان

كارشناسان ارمنی: تجزيه تحليل اقتصاد ارمنستان توسط فوربز، روش درستی ندارد

گايانه آبراهاميان

روز سه‌شنبه، مجله‌ی معتبر فوربز لیستی از ده كشور دنیا را كه بدترین اقتصادها را دارند چاپ كرد، در این لیست ارمنستان جایگاه دوم را بعد از ماداگاسكار اشغال كرده بود. فوربز این ده اقتصاد بدتر را از میان 117 كشور و بر اساس آمار میانگین رشد تولید ناخالص داخلی  و میانگین نرخ تورم انتخاب كرده است، به علاوه‌ی سرانه تولید ناخالص داخلی و تراز حساب جاری، و سنجش این كه آیا واردات كشور بیش از صادراتش است یا خیر.

در مقایسه با لیست سال 2010، امسال تغییرات قابل توجهی ایجاد شده است. در حالی كه نتیجه‌ی قبلی حاوی ملل آفریقایی بود، لیست امسال شامل اوكراین (رتبه چهارم)، قرقیزستان (هفتم) و ایران (دهم) هم هست. مسؤولین این تحقیق نه تنها بحران اقتصادی، بلكه سوء مدیریت و فساد مالی را هم به عنوان دلایل ركود اقتصادی در نظر گرفته‌اند. بنا بر این گزارش: «بازنده‌هایی مانند غنا و زیمبابوه فعالیت‌های اقتصادی خود را ؟ و از لیست خارج می‌شوند در حالی كه برخی كشورها از جمله ارمنستان و جاماییكا به خاطر بحران اقتصادی جهانی است كه رو به سمت رتبه‌های پایین‌تر می‌روند. رتبه‌ی دیگر كشورها مانند ماداگاسكار و نیاكاراگوئه تقریبا به طور قطع به خاطر نادانی قانون‌گذاران آنها‌ست».

رابین هادِس، از مدیران تشکیلاتِ «بین الملل شفافیت» می‌گوید: «جایی كه دولت كار نمی‌كند اقتصاد رشد نمی‌كند». بر اساس گزارش فوربز، ارمنستان بسیار به عوارض بحران‌های مالی مبتلاست.

با پیش‌بینی یك رشد متوسط برای چند سال آینده، این جمهوری شوروی سابق كه به دریا راه ندارد و برای تمام ذخایر انرژی خود كاملا به روسیه و ایران وابسته است، تلاش می‌كند خود را با باقی دنیا هماهنگ نگاه دارد. سرانه تولید ناخالص داخلی آن، 3000 دلار، و كم‌تر از یك‌سوم همسایه‌اش تركیه است و تورم آن به 7درصد رسیده است. مهم‌تر از این‌ها، قطع ذخایر الماس توسط روسیه، به صنعت الماس رو به رشد ارمنستان لطمه زد.

تاتول ماناسریان، اقتصاددان شناخته شده ارمنستان و رئیس مركز تحقیقی «آلترناتیو» تمایل دارد به نوع ارزیابی و اظهارنظر فوربز اعتماد كند. او گفته است: «معمولا بررسی‌های فوربز پایه و اساس صحیحی دارند و تحقیقات ما نیز نشان می‌دهند كه اقتصاد ارمنستان در وضعیت خوبی نیست. از این نظر من با نظر آن‌ها موافقم اما مطمئنم كه امكان بازیابی شرایط خوب هنوز در دسترس است. مایل نیستم فكر كنم كه این یك دستور بوده، چون گذشته از این كه چه‌قدر پول گرفته باشند، اعتبار مجله گران‌بهاتر از این‌ حرف‌هاست. اما باید گفت این تحقیق مشكلات شناختی و متدلوژیكی جدی و فقدان صلاحیت دارد. درست است كه یك تورم دورقمی وجود داشته و تولید ناخالص داخلی افت داشته است، اما شاخص‌های دیگری هم وجود دارند كه اشتباه برآورد و ارزیابی شده‌اند». این اقتصاددان معتقد است كه پاسخ وزارت‌خانه به این نتایج كاملا روشن نبوده و درباره موضوعات اصلی بحث نشده است.

برخی كارشناسان می‌گویند كه تجزیه تحلیل اقتصاد ارمنستان توسط فوربز روش مناسبی ندارد. تحقیق اقتصادی اخیر فوربز كه ارمنستان را در رتبه‌ی دومین اقتصاد بد دنیا قرار داده، هنوز در ارمنستان موضوع بحث و جدل است و بیش‌تر تحلیل‌گران آن را یك «نتیجه‌ی از پیش تعیین شده» یا دست‌كم یك ارزیابی پر غلط می‌دانند. وزارت مالی ارمنستان در پاسخ به تحقیقات فوربز گفت: «متدولوژی آن سؤال برانگیز و مشكوك است». اما قانون‌گذار حزب جمهوری‌خواه، تاجر معروف، مانوِل بادیان، متمایل نیست با شبهه وارد كردن به این نشریه جاافتاده و گفتن این كه این یك «نتیجه‌‌ی از پیش تعیین شده» بوده است، به آن امتیاز بدهد. او می‌گوید: «این فوربز با تحقیقات دقیق و عمیق سروكار ندارد».

دولت ارمنستان در روز پنج‌شنبه اقدام به توضیح دادن درباره گزارش جدال برانگیز مجله فوربز كرد. وزارت مالی كشور گفت كه چهار شاخصِ مورد استفاده‌ی فوربز را كه با آن‌ها نتیجه گرفته ارمنستان فقط از ماداگاسكار بهتر بوده است، مرور كرده و برایش مسلم شده كه "نتیجه‌گیری آن‌ها بر اطلاعات غلط پایه گذاری شده است".

وزارت مالی ارمنستان گفت كه كارشناسانش تحقیق خودشان را درباره شاخص‌های كلیدی انجام داده‌اند و به تصویری متفاوت رسیده‌اند. بر اساس آنالیز آن‌ها، هیچ یك از چهار شاخص كه اساسِ ارزیابی فوبس قرار گرفته بودند درست ارزیابی نشده‌اند. وزارت مالی با اظهارنظر درباره این نتایج گفت بر اساس ارزیابی تدابیر اقتصادی بانك جهانی، ارمنستان یكی از كشوران تراز اول هشت سال گذشته بوده است.

وزارت مالی ارمنستان گفت كه داده‌های مورد استفاده‌ی فوربز برای نتیجه گیری، مقایسه شدنی نبوده‌اند: "بنابراین آن‌ها در مقایسه داده‌های نرخ تورم واقعی در یك سال، و سرانه تولید ناخالص داخلی در طول سه سال گذشته منطق اقتصادی نداشته‌اند. وزارت مالی اصرار دارد كه ارمنستان بسیار دور از ده اقتصاد بد دنیا ایستاده است. علاوه بر این، گفته است كه میانگین حساب جاری واقعی برای ده كشور اولی كه بدترین اقتصاد را دارند منفی 33.7 اندازه گیری شده، در حالی كه نتیجه برای ارمنستان در سه سال گذشته منفی 13.9 بوده است. میانگین سرانه تولید ناخالص داخلی برای ده كشور اول 313.3 دلار بوده، در حالی كه در ارمنستان 3022.1 دلار بوده است". وقتی دو شاخص دیگر را هم امتحان می‌كنیم نتیجه واقعا همین گونه پیش می‌رود. میانگین نرخ تورم برای دو سال 2012 -2010، در ده كشوری كه بدترین اقتصاد را داشتند 15.6 درصد بوده اما در ارمنستان 6.8 درصد است. به این ترتیب ارمنستان در میان 176 كشور، در رتبه پنجاهم می‌ایستد. در مورد میانگین رشد تولید ناخالص داخلی (2010-2008) هم باز جایگاه ارمنستان حتی در نزدیكی ده كشوری كه بدترین اقتصاد دنیا را دارند، نیست.

http://www.armenianow

ترجمه: نسیم نجفی

دوهفته نامه "هويس" شماره 103

5 مرداد 1390