جمهوری ارمنستان بیست ساله شد

روز بیست و یکم سپتامبر روز ملی ارمنستان و روز اعلام استقلال جمهوری ارمنستان در سال 1991 است. اقوامی که کم یا بیش به هویت خود آگاهی دارند و این آگاهی در طی سده‌ها دوام آورده است، میل به سمت استقلال و تشکیل کشور و حکومت مختص خود دارند. ارامنه از سده چهادهم به بعد از داشتن حکومت ملی محروم بودند و به عنوان اقلیت دینی در امپراتوری‌های روسیه، عثمانی و ایران می‌زیستند. در سده نوزدهم و اوائل سده بیستم میل به تشکیل حکومت مستقل در میان ارامنه قوت گرفته، هرچند این تمایل بیشتر متوجه تشکیل ارمنستانی مستقل در ارمنستان غربی (ولایات شرقی ترکیه امروز) بود. به هر رو، در اوضاع پیچیده بعد از جنگ جهانی دوّم فرصتی پیش آمد که ارامنه در ارمنستان شرقی اعلام جمهوری مستقل کنند. این جمهوری دو سال بیشتر نپایید، امّا نماد حکومت مستقل ارمنی بعد از سالیان دراز محرومیت از دولت ملی شد. جمهوری کنونی ارمنستان، بعد از فروپاشی شوروی، در خلاء قدرت ناشی از این فروپاشی این امپراتوری شکل گرفت.

اکنون بیست سال است ارامنه ارمنستان و همراه آن‌ها ارامنه سایر نقاط جهان شرایط جدیدی را تجربه می‌کنند. ارمنستان دیگر نه سرزمینی در رویا، بلکه کشوری واقعی است، با خوب و بدش، با آسیب‌های اجتماعی و فاصله طبقاتی و جنگ قدرت از یک سو و دستاوردهای جدید در حوزه‌های اقتصاد و فرهنگ و سیاست از سوی دیگر. ما ارامنه ایران هم مانند ارامنه دیگر کشورها، رابطه خود را با این ارمنستان مستقل باید تعریف کنیم. اکنون رفت و آمد به ارمنستان آسان است و مسافرت به آن تفاوت اندکی با یک سفر داخلی دارد. آشنایی از نزدیک با مردم آن کشور و تماس‌های بازرگانی و فرهنگی با آن‌ها شناخت متقابل را افزایش داده، گاه باعث سرخوردگی شده، ولی در مجموع به سمت رابطه‌ای واقع‌بینانه‌تر میل کرده است.

ارمنستان، این جمهوری کوچک بیست‌ساله، امروز با معضلات بی‌شماری کلنجار می‌رود، امّا استقلال قوام پیدا کرده است و کشور و حاکمان آن امروز با شناخت بهتری از محیط بین‌المللی و منطقه‌ای به فعالیت خود در راستای بهره‌برداری از این استقلال برای خیر و صلاح همگانی تلاش می‌کنند.

دوهفته نامه "هويس" شماره 107

6 مهر 1390