عذرخواهی اردوغان از کردها

در ایروان بر این باورند که پذیرش کشتار کردها از سوی اردوغان گونه‌ای چاپلوسی برای عضویت در اتحادیه اروپا است

نائیرا هایرومیان

رجب طیب اردوغان، نخست وزیر ترکیه، با اظهاراتی غیرمنتظره به خاطر کشتار کردهای دِرسیم در سال‌های 1939-1937م عذرخواهی کرد. بر اساس آمار رسمی، 13هزار تن قربانی این کشتار شده‌اند. حال پرسش این است که گام بعدی وی چیست. آیا عذرخواهی به همین جا ختم خواهد شد یا ضررهای مادی کردها جبران خواهد شد. دیگر این که نخست وزیر ترکیه آیا به خاطر نسل کشی ارمنیان در 1915م. نیز عذرخواهی خواهد کرد؟

ترکیه از فشارهای بین المللی احساس بسیار ناخوشایندی دارد و به احتمال زیاد می‌کوشد با توسل به این‌گونه اقدامات پیش گیرانه مسأله را از عرصه مادی و ارضی به عرصه معنوی منتقل کند. اگر ترکیه مطمئن باشد که ارمنیان ادعای ارضی، پیش نخواهند کشید منتفی نیست که از ارمنیان نیز عذرخواهی کند. ارمنستان بارها اعلام کرده که نسبت به ترکیه ادعای ارضی ندارد، با این حال، ارمنستان مرزهای کنونی ترکیه را قبول ندارد، و دیاسپورای ارمنی نیز دست به هر کاری می‌زند تا به شناسایی نسل کشی ارمنیان و این که جمهوری ترکیه از راه نابودی ساکنان بومی به وجود آمده است برسد. و این می‌تواند اساس حقوقی تمامیت ارضی ترکیه را زیر سؤال ببرد. گمان می‌رود که دولت ترکیه خود را آماده می‌کند تا برای صدمین سال نسل کشی ارمنیان در 1915م. اقداماتی انجام دهد، اگرچه هنوز برای پیش بینی چنین چیزی بسیار زود است. تانر آکچام، تاریخ شناس ترک و پروفسور دانشگاه کلارک آمریکا و محقق نام دار، چنین عقیده‌ای دارد. او گفته است: «نمی‌دانم که آن چه چیزی خواهد بود، اما تعجب نخواهم کرد اگر چیزی روی دهد». کارشناسان ارمنی عمدتا اظهارات اردوغان را در پرتو تمایل ترکیه برای ورود به اتحادیه اروپا تفسیر می‌کنند. گیرو مانویان، رئیس دفتر «مسأله ارمنی» و مسؤول امور سیاسی حزب داشناکسوتیون، می‌گوید که عذرخواهی اردوغان شباهتی به عذرخواهی نداشت و بعید است در مورد ارمنیان نیز انتظار چنین کاری داشته باشیم. پیش‌تر از آن، عبداله گل، رئیس جمهور ترکیه، که در لندن به سر می‌برد اعلام کرده بود که مسائل میان ارمنستان و ترکیه با یک اقدام حل نخواهد شد. به گفته او فرایند سامان دهی روابط ارمنستان و ترکیه چنان یخ زده که با یک نفس سبک حل نخواهد شد و نیاز به شماری از اقدامات دارد. روزنامه معتبر تودیز زمان مسائل روان شناختی عمیقی مطرح کرده و می‌کوشد روشن کند که چرا آنکارا فاجعه اوایل سده بیستم را به رسمیت نمی‌شناسد. به نظر این نشریه علت آن در عمق خودآگاهی ترک‌ها نهفته است. نشریه می‌نویسد: «در این جا عوامل دردناک‌تری وجود دارد که تانر آکچام و دیگر تاریخ شناسان به شماری از آن‌ها اشاره می‌کنند. برخی از کسانی که در نابودی ارمنیان نقش اساسی داشته‌اند از بنیان گذاران جمهوری کنونی هستند. با نگاه به گذشته چه بسا که «قهرمانان»، یعنی بنیان گذاران ما را از دست بدهیم و آن‌ها تبدیل به آدم کش شوند. اکنون روشن است که ما ترکیه را بر اساس نفی خودآگاهی بنا کرده‌ایم».

منبع: www.armenianow.com

ترجمه: گارون سرکیسیان

دوهفته نامه "هويس" شماره 112

16 آذر 1390