یادداشت مترجم

برای این که قتل‌عام‌ها و نسل‌کشی‌ها تکرار نشوند، فهم درست انگیزه‌های و دلایل تاریخی وقوع آن‌ها همان اندازه مهم است که محکوم کردن آن‌ها. هرچند ناگفته پیداست که فهم دلایل وقوع یک رفتار جنایت کارانه هیچ مغایرتی با محکوم کردن عاملان آن ندارد و هیچ بار مسؤولیت اخلاقی و سیاسی را از دوش آن‌ها بر نمی‌دارد. امّا بدل کردن مطالعه تاریخی صرفا به ابزاری برای اغراض سیاسی زمان حاضر نیز ما را از حقیقت آن چه در تاریخ روی داده است دور می‌کند. رویدادهای تاریخی را، تا آن جا که ممکن باشد، باید از دید شرایط زمانه‌ای که در آن رخ دادند، نگریست. در رساله‌ای که ترجمه‌اش تقدیم می‌شود، نویسنده کوشیده است شرایط مقطع تاریخی فروپاشی امپراتوری عثمانی را بازسازی کند و وضعیت ناسیونالیزم ارمنی و ناسیونالیزم ترک و عثمانی‌گری را در این تاریخ به تصویر بکشد و بر این مبنا علت وقوع فاجعه قتل عام ارامنه در امپراتوری عثمانی را تشریح کند. تصویری که به این شیوه به دست می‌آید بسی پیچیده‌تر از تصویرهای تقلیل‌گرایانه‌ای است که متناسب با برنامه‌های سیاسی کنونی احزاب و جریانات گوناگون ارائه می‌شوند.

ر.ص.

- ارمنی‌ها، ترک‌ها و پایان امپراتوری عثمانی - نگاهی به زمینه‌های قتل عام ارامنه
رونالد گریگور سیونی

دوهفته نامه "هويس" شماره 96

31 فروردين 1390